Nervositeit over rente neemt toe op beurzen

De gunstige bedrijfswinsten eisten de laatste tijd de meeste aandacht op van aandelenbeleggers. Lang- zamerhand verschuift nu de aandacht naar de andere belangrijke factor voor de aandelenkoersen, de ontwikkeling van de rente.

ROTTERDAM, 11 AUG. Een koersdaling van 1,6 procent op het Damrak, 0,7 procent in Frankfurt, 0,5 procent in Londen en 0,5 procent in Parijs: de Europese aandelenmarkten waren vandaag druk bezig met het verteren van het hectische einde van vorige week in New York. Drie afzonderlijke gebeurtenissen versterkten daar de nervositeit op de obligatiemarkten, die resulteerde in een verlies van bijna 2 procent op de aandelenbeurzen. Sindsdien staat de rente in het brandpunt van de belangstelling.

Op donderdag veroorzaakte de Bank of England een koersval van het pond sterling door weliswaar de rente met een kwart punt te verhogen tot 7 procent, maar tegelijkertijd te suggereren dat dit de laatste renteverhoging was. Het pond dat op basis van de renteverwachting eerder sterk was gestegen tot 3,43 gulden, duikelde daarop van 3,39 gulden op donderdag naar onder de 3,30 gulden. Volgens analist N. Kortleve van Rabo International trok het kelderdende pond de dollar mee omlaag, niet alleen tegenover de Europese valuta's maar ook tegenover de yen. De dollar viel van 118 yen naar 114 yen. De obligatiehandel maakt zich al enige tijd zorgen over grote Japanse posities in Amerikaanse obligaties, die kwetsbaar worden als de dollar verzwakt tegenover de yen. Een dollarkoers onder 115 yen zou worden beschouwd als een verkoopsignaal voor Japanse beleggers in Amerikaans schatkistpapier. Een enorme stijging van het Japanse overschot op de betalingsbalans in juni, met 55 procent naar 8,6 miljard dollar, drukte vrijdag de stemming rond de dollar-yenkoers verder. In het verleden waren grote Japanse overschotten reden voor de Amerikaanse regering om een verzwakking van de dollar toe te staan. Op donderdag was bovendien een veiling van 10 miljard dollar aan nieuwe Amerikaanse obligaties al stroef verlopen. De val van de toonaangevende dertigjarige Amerikaanse staatslening op vrijdag was door de drievoudige klap dan ook diep: het rendement (de effectieve rente) op de lening schoot omhoog van 6,49 procent naar 6,64 procent.

Handelaren zien nu een drukke week tegemoet vol verdere indicaties voor de rente. Morgen is er de wekelijkse Duitse belening. De Duitse centrale bank, de Bundesbank, past daarop al een jaar een vast tarief toe van 3 procent, maar heeft nu de mogelijkheid open gelaten om het rentetarief variabel te maken als mogelijk antwoord op een te sterke dollarkoers. Bij een variabel tarief kan de Duitse rente voor het eerst sinds een jaar oplopen. Hoewel een hogere Duitse rente morgen door een meerderheid van de analisten, om politieke redenen, nog lang niet wordt verwacht, kunnen cijfers over de detailhandelsverkopen in Duitsland deze week, en de toonaangevende IFO-conjunctuurindicator (vanaf vrijdag) een aanwijzing geven of de Duitse conjunctuur al tegen een rentestijging is opgewassen.

Al even belangrijk zijn de voorbereidende beschietingen voor de Amerikaanse rentepolitiek. Een stroom van gegevens uit de VS in juli moet een aanwijzing geven of de Amerikaanse economie in het derde kwartaal van dit jaar zo sterk wordt, dat de Amerikaanse centrale banken zich volgende week dinsdag alsnog genoodzaakt ziet om de rente op te schroeven vanaf het huidige niveau van 5,75 procent. Woensdag komen de detailhandelsverkopen over juli, en producentenprijsindex. De dag daarop is D-Day voor de markten, met de consumentenprijsindex, de voorraadvorming, industriële produktie en de bezittingsgraad van de industrie.

Het Damrak reageerde vanmorgen negatief op de gebeurtenissen van vrijdag. Het rendement op de toonaangevende tienjaars-staatslening ging vrijdag al omhoog van 5,61 procent naar 5,65 procent. Twee weken geleden stond het rendement nog op 5,39 procent. J. Koelewijn, hoofd strategie van het onderzoeksbureau Iris, gaat er van uit dat het tien-jaarsrendement op staatsobligaties tegen het einde van het jaar verder stijgt naar 6 procent. Op korte termijn ziet hij nog geen gevolgen voor de aandelenkoersen. “Tenzij beleggers een overduidelijk teken krijgen dat er een rente-omslag komt, lijkt het positieve momentum in de aandelenmarkt nog te groot.”