Maar wie is toch die John Hayes?

Soundcheck, Ned.3, 21.30-21.55u. Delen 3 en 4 op 18 en 25 augustus.

De NPS-serie Soundcheck, bedoeld om de nieuwsgierigheid van popliefhebbers naar het onstaan van het geluid van bands te bevredigen, roep helaas vooral vragen op. De meest prangende zal zijn: wat is er op de andere netten?

In vier afleveringen worden zanger/rapper Michael Franti van Spearhead, bassist Mark Sandman van Morphine, drummer Danny Carey van Tool en gitarist John Hayes van Mother's Finest (wie kent ze nog?) gevolgd bij live-optredens en studio-opnamen. Daar komen de eerste vragen al opzetten. Deze vier muzikanten zijn bedoeld als een afspiegeling van - volgens het persbericht - 'de klassieke rockbezetting: zang, gitaar, bas en drums'. Waarom dan een rapper en niet een typische rockzanger? Waarom zo'n ongebruikelijke bassist genomen als Mark Sandman, die een tweesnarige bas bespeelt op een melodieuzer manier dan de meeste rockbassisten? Wie is John Hayes? En wie is in vredesnaam Vinny Fazari, voor wie we Hayes studiowerk zien doen?

De eerste aflevering, die vorige week werd uitgezonden, behandelde 'de roots'. Franti legde uit waarom hij graag met een Afrikaanse zangeres wilde werken (Marie Daulne van de Belgisch/Afrikaanse groep Zap Mama), Sandman vertelde hoe hij bij de tweesnarige bas terecht kwam, Danny Carey liet horen waarom King Crimson zo inspirerend voor hem was. Maar waarom demonstreerde John Hayes het apparaatje Jam Man - hoorde dat niet in de aflevering van vanavond, over 'de spullen'? En wie is toch John Hayes? En waarom wordt telkens vermeld dat hij in de band 'Recording Sessions' speelt, als dat slechts een omschrijving is van wat we hem zien doen?

Soundcheck veronderstelt te veel voorkennis, en is te rommelig in elkaar gezet. Michael Franti heeft het over 'reverb', maar wat is dat precies? Dat moet de kijker raden. John Hayes (wie is dat toch?) zegt dat de Les Paul en Fender Stratocaster de beste gitaren zijn, maar legt nauwelijks uit waarom. Over versterkers komen we niets te weten. En het verschil tussen de afleveringen 'de spullen' en 'de mix' (volgende week) is onduidelijk. De Classic Albums-programma's van de BBC en de NCRV brachten heel mooi in beeld hoe al die verschillende sporen op een mengpaneel werken, Soundcheck laat het liever raadselachtig en toont Danny Carey die tegen de geluidstechnicus zegt dat er wat meer 'reverb on the top' moet.

Toch zit er veel materiaal in het programma dat de moeite waard is. Carey is een zeldzaam welbespraakte drummer, die interessant vertelt over de invloeden van Afrikaanse ritmes en over de samenstelling van zijn drumstel. Het is leuk te zien hoe perfectionistisch Franti werkt met zangeres Marie Daulne, en hij vertelt prachtig over wat de bas met een mens doet. Sandman vertelt raak over de revolutie in de muziek door het goedkoper worden van de apparatuur, zodat mensen thuis uitstekende opnamen kunnen maken. Het is onthullend om te vernemen dat we in stadions meestal niet de echte drums, maar een door het geluid van de drums in werking gezette simulatie van echte drums horen. Mooi materiaal, maar slecht geordend en onvolledig.

Dus blijven de vragen komen. Waarom wordt de Nederlandse geluidstechnicus Ronald Trijber in het Engels aan het woord gelaten? Is er werkelijk een verschil in geluid tussen digitaal en analoog? Zijn de meeste geluidstechnici in zalen doof en zetten ze daarom het geluid altijd veel te hard? Waarom kijken we naar een live-optreden terwijl iemand vertelt over werken in de studio? Waarom zouden we willen kijken naar opnamen van ene Vinny Fazari? En wie is toch die man die zijn vingers niet uit zijn neus en oren lijkt te kunnen houden, die Hayes?