DE VERLOSSER KOMT UIT ARGENTINIE

Als bondsridder en met een koninklijke onderscheiding verliet Ronald Koeman zaterdagavond De Kuip. Heeft Feyenoord tevens afscheid genomen van zijn laatste vedette of maakt de Argentijnse spits Julio Ricardo Cruz zijn vooruitgesnelde roem waar en geeft hij de Rotterdamse club een nieuw gezicht?

Exact tweeënveertig minuten duurde de lijdensweg van Ronald Koeman in zijn laatste optreden tegen Lazio Roma (2-2), want afscheidswedstrijden dragen nu eenmaal een geforceerd karakter. Na het debacle voor Johan Cruijff in 1978 tegen het getergde Bayern München ben je geneigd elke topvoetballer tegen zichzelf in bescherming te nemen, want zo ontroerend als de testimonial voor Sjaak Swart zal geen enkel eresaluut meer worden. Swart was bovendien nog Mister Ajax en Ronald Koeman heeft zich eigenlijk nooit thuis gevoeld bij Feyenoord.

Onwillekeurig dwaalden de gedachten zaterdagavond in De Kuip af naar die al even zwoele avond in augustus 1973, toen 65.000 toeschouwers het Olympisch Stadion vulden om Sjakie uit te luiden. Dat was pure jongensromantiek. Over de hekken van vak TT klimmen, langs de sintelbaan naar beneden glijden en net op tijd het veld oprennen om het idool aan te kunnen aanraken. Een kwartier lang had Ajax fantastisch gespeeld tegen Tottenham Hotspur, al was Swart te geblesseerd om een hoofdrol op te kunnen eisen.

“This is the moment”, schalde het zaterdagavond door De Kuip, toen Koeman zich met vrouw en kinderen naar de middenstip begaf. Maar het was ook het moment voor de invallers Henk Vos en Bernard Schuiteman zich warm te lopen voor de tweede helft. Vos en Schuiteman als secondanten van een grootheid uit de generatie Van Basten, Gullit, Rijkaard en Wouters; het was bijna een belediging.

Sjakie Swart maakte ten minste nog een ereronde op de schouders van zijn ploeggenoten. Hij huilde en wij huilden met hem mee, want zonder Swart ging Ajax een beetje dood en dat kan van Feyenoord zonder Koeman moeilijk worden gezegd. Voorzitter Jorien van den Herik stipte het tijdens zijn rede nog subtiel aan. “Ik weet dat je diep in je hart teleurgesteld was dat de financiele middelen ontbraken je door wereldtoppers te laten omringen. Maar je magische kracht is toch vooral je geduld geweest.”

Zij het niet altijd. Vrijdag had Van den Herik nog het incident gememoreerd van vorig jaar tijdens de open dag van Feyenoord. Woedend had Koeman de Kuip verlaten nadat coach Arie Haan hem had verteld dat hij vanwege een avondje stappen tijdens een stage in de voormalige Sovjet-Unie niet mee mocht naar een trainingskamp in Spanje. Tussen Haan en Koeman is het eigenlijk nooit meer goed gekomen.

De trainer van Feyenoord liet al weten dat hij zijn elftal zonder de oude regisseur veel dynamischer kon laten voetballen. “We hebben nu een hogere balcirculatie”, verkondigde Haan na een oefenpotje tegen AGOVV. “Dat was met Koeman wel anders. Dan wachtten de aanvallers altijd op zijn dieptepass.” Tussen de regels door viel in feite te beluisteren dat Haan nooit een passende rol voor Koeman heeft kunnen bedenken.

Hoe treurig was het niet Koeman als een veredeld slot op de deur te zien voetballen, bijna achter zijn verdediging met een verbod de middenlijn te overschrijden. Hij kwam als het kanon, met de snoeiharde vrije trappen en de afstandsschoten uit zijn Barcelona-periode nog scherp op het netvlies. Daar is Koeman bij Feyenoord nooit meer aan toegekomen. Het kanon zweeg al twee jaar en de ironie wilde dat Feyenoord in het duel met Lazio Roma een helft lang bijna nadrukkelijk demonstreerde dat Koeman inderdaad een blok aan het been was geworden.

Hij had natuurlijk tegen Barcelona willen spelen, maar sinds Louis van Gaal de scepter zwaait bij de oude club van Koeman is daar voor sentimenten geen plaats meer. De 34-jarige oud-international moest zich dus tevreden stellen met een cadeautje uit Barcelona en een flets optreden tegen Lazio Roma, de nummer vier uit de Italiaanse Serie A. Nog een keer was Koeman de spil waar alles om draaide bij Feyenoord. Op het serviele af werd hem de bal in de voeten geschoven door medespelers, die zelf geen initiatief durfden te nemen.

Pijnlijk duidelijk werd tevens dat de actieradius van Koeman zich beperkte tot de middencirkel. Het overgewicht ('Ik houd nu eenmaal van een lekker glaasje') kon niet langer worden gemaskeerd. Het publiek veerde slechts op na de schermutselingen tussen rechtsback Boateng en de naar Lazio Roma teruggekeerde Boksic, die beiden aan een rode kaart ontsnapten. Nog een fraaie pass, buitenkant voet op Jean-Paul van Gastel, en Koeman liet aan scheidsrechter Luinge weten dat het genoeg was geweest.

Opgefokte fotografen sloegen elkaar tegen de grond voor het mooiste plaatje en alsof hij zich opgelaten voelde door al die kouwe drukte dook Koeman ijlings de catacomben in. Het doek ging op voor de man die Feyenoord een nieuw gezicht moet geven. Dat had Arie Haan natuurlijk goed gezien. Welke grote naam associeert het publiek nog met Feyenoord, vroeg hij zich af. 'Argentina, Argentina' schreeuwen de fans al een seizoen lang en daar komt dus de nieuwe verlosser vandaan.

Als een godsgeschenk werd Julio Ricardo Cruz vorige week aan het volk gepresenteerd. Een tikkeltje gênant was het natuurlijk wel dat de vijfde aankoop uit Argentinie als een popster per helikopter op de middenstip van De Kuip werd afgeleverd. De boodschap was duidelijk: Feyenoord heeft een nieuwe vedette. De duurste aankoop uit de clubgeschiedenis (tien miljoen gulden) moet het vacuüm opvullen dat gezichtsbepalende spelers als Ronald Koeman, Gaston Taument, Henke Larsson en doelman Ed de Goey hebben achtergelaten.

Bijna krampachtig werd Cruz de hemel in geprezen, al werd vergeten dat de aanvaller van River Plate zijn doelpunten had gereserveerd voor onbeduidende oefenpotjes tegen amateurclubs. Maar de lyriek droop al van de lofzang op een speler, die zelf vindt dat hij die tien miljoen meer dan waard is. Aanvoerder Henk Fräser durfde Cruz al met Marco van Basten te vergelijken, middenvelder Van Gastel sprak opgetogen van “een gouden greep, die niet eerst wil toveren als hij in balbezit is” en coach Haan is ervan overtuigd dat El Jardinero met de druk om kan gaan.

De Tuinman van Feyenoord leidde wel een vermakelijke openingsfase van de tweede helft in door een strafschop - zij het weinig overtuigend - te benutten. Dat had Koeman beter gedaan, hoorde je het publiek denken. In het duel met Lazio Roma stond Cruz voorlopig in de schaduw van schaduwspits Pablo Sanchez, de enige uitblinker bij Feyenoord, dat vooral in defensief opzicht uiterst kwetsbaar was.

Cruz toont in elk geval de arrogantie van een vedette bij een club waar Spaans de voertaal is geworden. De modale Italiaanse verdediger Nesta hield het 21-jarige wonderkind van Feyenoord echter aardig in bedwang. Voorzitter Van den Herik zal het natuurlijk niet willen toegeven, maar Cruz heeft zijn transfersom al terugverdiend als hij de Rotterdammers naar de Champions League loodst door te scoren tegen het nietige FC Jazz uit Finland.

Ronkende woorden sprak Van den Herik over het gat dat Ronald Koeman achterlaat in het Nederlandse voetbal en bij Feyenoord in het bijzonder. “Koeman behoort nu tot het cultuurgoed van deze club.” En wat denkt de Rotterdamse marktkoopman straks van Julio Ricardo Cruz? Hij had het vrijdag al gezegd. “Het eerste wat je denkt is: ik hoop dat hij zich zo ontwikkelt dat ook wij een keer tientallen miljoenen guldens winst kunnen maken.”