Rechter neemt bedenktijd in Schiphol-zaak

HAARLEM, 9 AUG. De beperkende maatregelen die Schiphol deze week het te lawaaiige nachtelijke vracht- en charterverkeer oplegde zijn met een week uitgesteld tot volgende week vrijdag. Dat heeft de Haarlemse rechtbank gistermiddag beslist in een kort geding dat vijf luchtvaartbedrijven hadden aangespannen tegen Schiphol.

Na ruim vier uur van gedetailleerde pleidooien zei rechtbankpresident mr J. du Pon zeker een week nodig te hebben voor een afgewogen oordeel. Hij stelde de partijen daarom voor de zaak plus aangekondigde maatregelen vrijwillig een week in de ijskast te zetten. Toen beide gedaagde partijen, de N.V. Luchthaven Schiphol en de Staat der Nederlanden, weigerden besloot de rechter tot zijn tussenvonnis en werd de hele zaak toch een week opgeschort. Daardoor konden de de afgelopen nacht de vrachtvluchten van onder meer El Al vanaf Schiphol gewoon doorgaan en hetzelfde gold de twee chartervluchten waarmee Martinair kort na vijven vanmorgen zo'n duizend vankantiegangers naar exotische oorden afvoerde.

De Schipholdirectie toonde zich na afloop van de zaak toch wel tevreden met het opgelegde uitstel mits de luchthaven later niet verantwoordelijk zal worden gesteld voor het teveel aan geluid dat de komende week nog wordt geproduceerd. Ook logistiek directeur G. Draai van Martinair toonde opluchting. Zijn maatschappij heeft nu de gelegenheid de nodige voorbereidingen te treffen, mocht de Haarlemse rechter Schiphol volgende week alsnog gelijk geven. Nederlands grootste charteronderneming zal dan zijn passagiers later moeten vervoeren - na zes uur 's morgens - of met moderner en geluidsarmer toestellen waarover het beschikt zoals de Boeing 767 of de MD-11.

De Boeing 747-200 toestellen waarmee Martinair nu 's nachts zijn vakantiegangers pleegt te vervoeren, worden door de Schipholdirectie te lawaaiig geacht. Dat was één van de punten die werd bestreden door Martinairs advocaat mr W.M. van Baren die onder het goedkeurend oog van Martin Schröder zelf kwam uitleggen dat 'de 200' juist een redelijk geluidsarm toestel is. Zo behoort het formeel niet tot de beruchte 'Hoofdstuk 2-categorie' van meest luidruchtige toestellen.

Hij betoogde verder dat Martinair zich als Schiphols 'thuismaatschappij' het afgelopen half jaar juist keurig aan de regels hield en het aantal nachtvluchten constant had gehouden. In dezelfde periode, zo wist de raadsman, voerde El Al z'n starts met 35 procent op naar 196 en het Amerikaanse Polar zelfs met 194 procent tot 50.

Martinairs raadsman beklemtoonde tot slot dat de maatschappij zich terdege bewust is van de milieuproblematiek en niet de gestelde geluidsgrenzen wil aanvechten. Waar het om gaat is de vraag of Schiphol zo maar van de ene op de andere dag ingrijpende maatregelen mag treffen waardoor Martinair in nijpende contractuele problemen raakt met zijn klanten.

Advocaat mr F.G. Vreede die optrad namens een drietal organisaties van verladers en afhandelingsdiensten beklemtoonde dat afgelopen maart al duidelijk werd dat de geluidsnormen dit jaar zouden worden overschreden. In plaats van toen op te treden, talmden Schiphol en minister Jorritsma (Verkeer) tot deze week en worden nu paniekmaatregelen genomen. Hij stelde daarom voor de hele zaak tot 1 januari 1998 op te schorten waarna een onpartijdige coördinator de schaarse vliegcapaciteit op Schiphol kan verdelen.

De raadsman van El Al liet weten dat zijn cliënt al 45 jaar geleden op Schiphol is neergestreken en daar nu zijn voornaamste Europese basis heeft waar honderd mensen werken. Nu wordt eenzijdig en in strijd met internationale verdragsverpichtingen 'onomkeerbaar paniekvoetbal' gespeeld, aldus de raadsman. Het plotsklaps eenzijdig verbreken van een langdurige contractuele relatie noemde hij 'onaanvaardbaar'. Tot slot meende hij te weten dat relevante aspecten van de luchtvaartwet in het kader van de Securitel-affaire niet zijn aangemeld in Brussel en derhalve niet door Schiphol of de Staat der Nederlanden zijn te gebruiken.

Mr. Th.J. Bouma, die optrad namens Schiphol, verzekerde dat de geluidsoverschrijding mede het niet te voorziene gevolg was van het tijdelijk buiten gebruik stellen dit voorjaar van de Kaagbaan. Daar komt bij dat vliegers zich vaak niet aan de juiste baanvoorschriften houden. Hoe dan ook, bij ongewijzigd beleid, verslechtert de situatie verder. De minister eist dat wordt ingegrepen. Naar Bouma's inschatting overdrijven de tegenpartijen de nadelige gevolgen van Schiphols onvermijdelijke ingrepen en zijn die met gepaste soeplesse prima op te vangen.

De landsadvocaat mr E.C.M. Schippers, die namens minister Jorritsma optrad, beklemtoonde dat de luchtvaartwet een centrale rol inruimt voor de exploitant Schiphol. En volgens artikel 33 van die wet heeft de exploitant niet alleen het recht maar zelfs de plicht de nodige maatregelen te nemen als de wettelijk vastgestelde geluidsnormen worden overschreden. Bovendien betreft het, volgens landsadvocaat Schippers, operationale ingrepen. Het gaat om het verplaatsen van vertrektijden tot na zes uur in de morgen. Normaal wordt er ook wel geschoven.