Oostenrijk; Abortuskliniek aan Fleischmarkt verdeelt kerk

WENEN, 9 AUG. Straf is goed voor een vrouw na een abortus. Het helpt haar de schuldgevoelens te verwerken, aldus de Oostenrijkse bisschop Andreas Laun uit Salzburg op zijn Internet-homepage.

Hij is niet de enige anti-abortusactivist op Internet. Laun staat in druk contact met twintig groepen die Oostenrijk met een felle campagne tegen de 'moord op ongeborenen' hebben verrast. Drie weken geleden begonnen Pro-Life-activisten aan een 'voettocht voor het leven' die hen van Salzburg naar Wenen voerde. Daar is Oostenrijks enige abortuskliniek gehuisvest. Een commercieel gevoerd ambulatorium, in handen van een Britse eigenaar die aan het adres verder niet zwaar tilde: De abortuskliniek staat ligt aan de Fleischmarkt.

De anti-abortusactivisten hebben - met de hulp van Amerikaanse geestverwanten - de zaak groots aangepakt. De ene groep zocht de publiciteit met de voettocht, een andere groep belaagde in de tussentijd de kliniek. Mannen en vrouwen van uiteenlopende leeftijd stonden dagenlang te zingen en te bidden en spraken vrouwen aan die naar binnen wilden gaan. De vrouwen kregen verminkte, bloederige foetussen van plastic in de hand gedrukt, moesten naar foto's van ledematen in een afvalbak kijken en aan de deur stonden twee jonge activistes die vrouwen probeerden tegen te houden met leuzen als 'dood uw baby niet, laat uw kindje leven!'. Een man met videocamera filmde bezoeksters en medewerksters van het ambulatorium. De angst voor brand- en moordaanslagen groeide, vooral nadat bisschop Laun in Puchenau (Oberösterreich) een lezing hield getiteld: Bommen voor de abortuskliniek - bestaan er morele grenzen in de strijd tegen abortus?

De abortuskwestie toont de verdeeldheid van de katholieke kerk in Oostenrijk. De liberale en de ultra-conservatieve vleugel staan tegenover elkaar. Zo stuurde het secretariaat van de Weense aartsbisschop een telegram aan de abortuskliniek waarin afstand werd genomen van de demonstraties. Ook Die Presse, voor honderd procent eigendom van de katholieke kerk, schreef opvallend terughoudend over de Pro-Life-acties. De voorzitter van de katholieke Aktion Leben, Gabriele Painz, was woedend: “Deze fanatiekelingen vernietigen alles waar we jaren voor gewerkt hebben! Ze gebruiken gebeden als wapens!” Painz ziet alleen heil in goede anti-conceptiemogelijkheden om abortus te voorkomen, maar de Pro-Life-groepen zijn daar juist fel op tegen.

Elisabeth, een 20 jarige bekeerde ex-junk, legt uit waarom voorbehoedsmiddelen zo gevaarlijk zijn: “De mentaliteit is hetzelfde, alleen de methode is anders. Als het een niet lukt, doe je gewoon de volgende stap en die is moord.” Dat de activisten door ex-Caritaschef Helmut Schüller met een mis in de Stefansdom verwelkomd werden, baarde veel opzien. Schüller heeft naam gemaakt omdat hij de vreemdelingenpolitiek van de regering altijd scherp heeft bekritiseerd. Zijn progressieve imago is hij nu kwijt. De mis werd verstoord door vrouwen die 'Voor het recht van vrouwen op zelfbeschikking' scandeerden. De politie, twee bussen met agenten stonden al gereed, verwijderde hen uit de dom.

Het voorlopige hoogtepunt van de strijd was een tegendemonstratie afgelopen maandag, aangevoerd door de minister van Vrouwenzaken, Barbara Prammer. Vrouwelijke afgevaardigden van de liberalen, de groenen en - alweer een verrassing - de extreem-rechtse Freiheitlichen steunden Prammer. Niet aanwezig waren vrouwen van de Conservatieve Partij (ÖVP). De vrouwen van de ÖVP en de Freiheitlichen mogen in de regel niet deelnemen aan 'vrouwenacties', maar Jörg Haider verblijft al sinds weken in de VS en de afgevaardigde Karin Landauer heeft van zijn afwezigheid gebruikgemaakt om zich politiek te profileren. Behalve de politici was ook de hele alternatieve scene gekomen. De 'Revolutionsbräuhof' deelde condooms uit aan mannen om hen aan hun verantwoordelijkheid te herinneren. Het gemengde gezelschap had wat tijd nodig om een voor allen aanvaardbare leus te vinden. Het werd 'Vrouwenrechten, geen fundamentalisme'.

Alfred Rockenschaub, de vroegere chefarts van de Ignaz Semmelweiss Klinik, heeft 22 jaar geleden meegewerkt aan de abortuswet. Ook hij stond nu op de Fleischmarkt te demonstreren. In het weekblad profil analyseerde hij de politieke achtergronden van de Pro Life-acties. Hij verweet de katholieke kerk naar afleidingsmanoeuvres te zoeken nu de druk om vrouwen tot het ambt toe te laten steeds groter wordt. “Dat het mogelijk was een exorcistische meute op hulpzoekende vrouwen los te laten is aan de onverschilligheid van de regering te danken. Vrouwenrechten hebben ook binnen mijn partij, de SPÖ, de laagste prioriteit”, schreef hij. Rockenschaub is van mening dat ook vrouwen die hun kind wel willen krijgen in Oostenrijk slecht behandeld worden. Dat bevestigt ook André Jansen, een Nederlandse arts die twee jaar geleden in Graz een praktijk voor zwangerschapsonderbreking heeft geopend. “De gezondheidszorg loopt heel erg achter. Urenlange wachttijden, zeer autoritair gedrag van artsen. Deze structuren zijn ingeslepen en dus heel moeilijk open te breken.”

Jansen wijst erop dat de Oostenrijkse abortuswetgeving ruimer is dan de Nederlandse. “Een vrouw wordt niet aan een gewetensonderzoek onderworpen, ze hoeft geen bedenktijd in acht te nemen.” Maar een goede wet alleen helpt ook niet veel. Zo heeft de Ärztekammer Salzburg, de beroepsorganisatie van artsen, onmiddellijk na de invoering van de wet laten weten dat iedereen die een abortus uitvoert, als lid geroyeerd zal worden.

Minister Prammer heeft nu aangekondigd het 'oost-westprobleem' “aan te zullen pakken”. In het westen van Oostenrijk is een onderbreking in geen enkel ziekenhuis mogelijk. In het oosten soms. En overal zijn er artsen die in hun praktijk stiekem voor veel geld aborteren. Prammer wil nu in elk Bundesland een ambulatorium. De volgende Pro-Life-actie is op 13 september gepland.