GEHEIM VAN DE SMID

Naar aanleiding van 'Geheim van de smid' door W.P. Gerritsen (W&O, 26 juli) het volgende. In het 'natuurkunde-, scheikunde- en sterrekundetijdschrift voor jongeren' Archimedes (1964) 1e jaargang nummer 1, blz. 4-5 wordt verslag gedaan van hoe een Duitse middelbare scholier (Paul Georg Tegtmeyer) in samenwerking met de plaatselijke Technische Hogeschool de procedure van Wieland de smid experimenteel heeft onderzocht.

In het artikel wordt beschreven hoe Tegtmeyer eerst ijzer won uit ijzererts met behulp van een oven gebouwd naar voorbeeld van een ca. 2000 jaar oude kolenbrandersoven. Hiermee verkreeg hij uiteindelijk (na verwijdering van slakken door het ijzer te smeden) een soort ijzer met een laag koolstofgehalte dat niet te harden is door de blijkbaar gebruikelijke methode om gesmolten metaal snel te laten stollen in koud water. Door het ijzerpoeder gemengd met meel aan kippen te voeren, en vervolgens de mest uit te smelten werd metaal verkregen dat ten eerste een hoger koolstofgehalte had (en op boven omschreven manier hardbaar was geworden), en ten tweede aan de oppervlak een laagje van ijzercarbide had gekregen(hetgeen ook de hardheid vergroot). Ten derde werd ook ijzernitride gevonden, wat eveneens de hardheid ten goede schijnt te komen. De conclusie was dat op deze manier een zeer harde staalsoort kan worden verkregen, en dat aanvankelijke verpulvering van het metaal nodig was omdat de vorming van carbide en nitride een oppervlakteverschijnsel is. Vanwege de stank waarmee het uitsmelten van de mest gepaard ging werd de procedure niet herhaald (hetgeen in de sage wel werd gedaan). Voor het verhaal (De strijd tussen Wieland en ene Amilas; het zwaard heet hier 'Mimung') wordt in het artikel verwezen naar dr. J. de Vries, Heldensagen VI, blz. 81, Aula-uitgave.