De voorbeeldfunctie van een voetballer

De voetbalclub Telstar heeft vier spelers ontslagen omdat zij tijdens een trainingskamp in Norg gemeenschap hadden gehad met een vijftienjarig meisje. Een passende straf of zwaar overdreven?

NORG / ROTTERDAM, 9 AUG. Voetbalspelers kunnen zich niet zomaar alles veroorloven, vindt bestuursvoorzitter J. de Wit van de eerste divisieclub Telstar. Ook niet in hun privé-leven - omdat ze een voorbeeldfunctie vervullen. De Wit heeft vier spelers ontslagen wegens “wangedrag” en “misdragingen”. Dat er geen sprake is van bewezen strafbare feiten is volgens hem niet relevant. “In het bedrijfsleven is het gebruikelijk om werknemers op deze gronden te ontslaan.”

Vier semiprofs van de club uit Velsen, Dave Kuysten (22), Orpheo Nok (19), Ray Inge (20) en Benito Cooman (25), vierden op 26 juli de laatste avond van hun jaarlijkse trainingskamp in Norg. Eén van hen nam een vijftienjarig meisje, dat in het dorp met vakantie was, uit de disco mee naar een auto, waar hij gemeenschap met haar had. De drie anderen volgden. Het meisje beklaagde zich een dag later bij de trainer van de club. Nadat de vier spelers over het incident waren gehoord, werden zij op staande voet ontslagen. Volgens De Wit hebben zij de gebeurtenissen in grote lijnen bevestigd.

De spelersvakbond VVCS vecht het ontslag van de spelers aan. Volgens De Wit had voorzitter T. van Seggelen van de bond hem aanvankelijk laten weten dat hij instemde met het besluit om de voetballers te ontslaan. In een officiële reactie heeft VVCS dat gistermiddag echter ontkend. “Van de spelers moeten ze nu kennelijk iets anders zeggen”, aldus De Wit. Van Seggelen was niet bereikbaar voor commentaar.

De gebeurtenissen in Norg doen denken aan de zaak-Kluivert die speelde in juni. Tegen ex-Ajacied Patrick Kluivert (20), nu onder contract bij AC Milan, werd aangifte gedaan van verkrachting. Hij zou een twintigjarige vrouw uit een disco hebben meegenomen naar zijn huis, waar hij en drie vrienden haar zouden hebben verkracht. Het openbaar ministerie besloot Kluivert niet te vervolgen wegens gebrek aan bewijs. Ook in Norg begon de avond in de disco en eindigde hij in seks tussen vier mannen en één meisje. Zij heeft (nog) geen aangifte gedaan.

De Utrechtse jeugdpsychiater en seksuoloog F. Bruinsma vindt dat het meisje in Norg er verstandig aan heeft gedaan door naar de club te gaan in plaats van naar de politie. “Dat is een uitstekende manier van verwerken. Zo zorg je dat je de macht terugkrijgt.” Bruinsma raadt slachtoffers van seksueel misbruik altijd aan niet meteen naar de politie te gaan. “De politie zit maar met één vraag: is er een strafbaar feit gepleegd of niet. Dat is een harde confrontatie als je nog angstig bent van het gebeurde.” Slachtoffers kunnen volgens Bruinsma beter eerst steun zoeken bij familie en vrienden.

Ook het bestuur van Telstar heeft juist gehandeld, meent Bruinsma. “Als zij zeggen: dat kun je niet maken, dan heeft dat een effect op de samenleving.” De Wit vindt dat het aan de club was om maatregelen te nemen, omdat het incident plaatshad in trainingstijd.

Pag.3: 'Macht is motief voor dit gedrag'

In Norg lopen de meningen over het voorval uiteen. Bedrijfsleider F. Dillema van hotel Karsten, waar de Telstar-groep logeerde, noemt de gebeurtenissen schokkend. “Het was een leuke groep. Zoiets verwacht je niet, een meisje van vijftien jaar met vier mannen.” De eerste divisieploeg was voor de tweede keer te gast in het hotel aan de dorpsbrink. Er verblijven wel vaker bekende voetbalelftallen, vorig jaar bijvoorbeeld het Engelse Nottingham Forest en HFC Haarlem. Beheerder W. Strijland van camping Langeloërduinen vindt dat de zaak niet moet worden opgeblazen. “Was dit op een zomerkamp gebeurd of op een feestje, dan praatte niemand er over. Maar omdat deze mensen toevallig in the picture staan, hoor je het.”

“Ik denk dat dat jonge grietje wat geïmponeerd was door die jongens”, zegt een bezoeker van dorpscentrum De Brinkhof. “Ze had gewoon niet met hen mee moeten gaan, je weet wat er dan kan gebeuren.” Maar als hij hoort dat ze met één jongen mee zou zijn gegaan en pas later met de anderen te maken kreeg, verandert hij van gedachten. “Ik vind het misdadig dat vier mannen een meisje van vijftien gebruiken. Ik denk dat ze Kluivert als voorbeeld hebben genomen. Erg minderwaardig.”

Volgens psychiater Bruinsma, die jonge zedendelinquenten voor justitie onderzoekt en hen behandelt, is groepsseks door jonge mannen met een vrouw niet per definitie strafbaar, maar wel altijd immoreel. “Het is grensoverschrijdend gedrag. Je overschrijdt de grenzen van een ander. Niet met een seksueel motief, zoals bij pedofielen of obsessieve verkrachters. Bij deze vorm van groepsseks is het motief macht.” Een profvoetballer dankt zijn macht volgens Bruinsma aan zijn status en zijn geld. En dat, zegt de psychiater, kan iemand brengen tot daden die hij zonder die macht niet zou begaan. Daarom beschouwt Bruinsma grensoverschrijdend gedrag van een profvoetballer als misbruik van macht. “De vrouw die met Kluivert meeging was dol op Ajax. Dat maakte haar in principe afhankelijk.”

Dat vrouwen kunnen besluiten niet met voetballers mee te gaan, doet volgens Bruinsma aan de verantwoordelijkheid van de mannen niets af. “Het hangt er ook vanaf hoeveel ze gedronken heeft. En als ze met één man meegaat, wil dat nog niet zeggen dat ze ook nog met drie anderen naar bed wil.” Alleen als het meisje achteraf zou zeggen 'leuk avondje, volgend jaar weer' zouden de voetballers van Telstar volgens Bruinsma helemaal vrijuit gaan. “Maar uit het feit dat ze naar de club is gestapt blijkt dat ze het er toch niet mee eens was.”

Bruinsma ziet een direct verband met de zaak-Kluivert. De macht van een profvoetballer straalt volgens hem af op mensen in zijn omgeving en jongens die zich aan hem spiegelen. “Als zulk gedrag in de openbaarheid komt en er geen consequenties zijn, gaat het zich geheid herhalen. Zoiets verhoogt de status van het gedrag. Je behoort tot de 'groep des Kluiverts' als je dit gedrag vertoont en je er niet voor hoeft te hangen.”

Kluivert is niet de enige topvoetballer die weleens over de schreef gaat. Afgelopen winter trachtten Britse vrouwenorganisaties coach Glenn Hoddle van het Engelse elftal ertoe te bewegen om Paul Gascoigne niet op te stellen in een interland tegen Georgië, omdat hij zijn vrouw een blauw oog en drie gekneusde vingers had geslagen. Zij vonden het een “verkeerd signaal” aan het publiek als zo'n man Groot Brittannië zou vertegenwoordigen. Hoddle stelde Gascoigne toch op. De Engelse voetbalbond zei dat het vreselijk was wat Gascoigne had gedaan, maar dat voetballers “ook maar mensen” zijn.

Gelden in de eredivisie andere regels dan in de lagere regionen van de voetbalcompetitie? Patrick Kluivert begint komend seizoen bij AC Milan, en ook Gascoigne en de Argentijn Maradona (in opspraak geweest voor onder meer cocaïnegebruik) kunnen hun carrière voortzetten. De vier van Telstar vlogen meteen de laan uit. “Misschien is het betaalde voetbal al te ver ontspoord”, zegt bestuursvoorzitter De Wit van Telstar. “Maar als wij een ere-divisie club waren geweest en het zou om topvoetballers zijn gegaan, zouden wij ook hebben besloten om ze te ontslaan. Er is een slachtoffer. Dat mag je niet vergeten.”