Antwerpen

Op het station van Antwerpen kom ik Sokolov en Nikolic tegen. Ze hebben in dezelfde trein gezeten als ik. “Kom je als journalist of als speler“ vraagt Sokolov.

Als speler. “Dus deze keer zal je moeten lijden. Goed zo.“ Ja, één keer per jaar moet dat toch minstens, om geen weekdier te worden. We komen voor het Lost Boys-toernooi. Sokolov speelt met zeven anderen in de Kroongroep, Nikolic in de open groep, net als ik. Het is het vijfde jaar dat dit toernooi gehouden wordt, ik doe voor het eerst mee. Het heeft de reputatie van een sfeervol toernooi en dat blijkt later te kloppen.

In de toernooizaal herken ik een van de wedstrijdleiders. Wanneer heb ik ook weer tegen hem gespeeld? Olympiade Havanna 1966. Ik heb gewonnen, dat weet ik nog wel, maar hoe de partij ging, daar heb ik geen idee meer van. Hij wel.

“Het was Spaans. Ik stond de hele tijd iets minder en toen werd er afgebroken. We hadden een afspraak op ons consulaat, die kon niet meer afgezegd worden. Van analyseren kwam niet veel meer en de volgende dag heb ik toen snel verloren.“ Ik zeg dat mijn geheugen niet meer is wat het was. Hij glimlacht. We staan in zekere zin gelijk, ik heb gewonnen, zijn geheugen werkt nog heel goed. En ik bedenk dat hij nog steeds een echte schaker is, al is hij nu wedstrijdleider geworden. Bestaan er schakers die een partij verliezen zonder dat ze een afspraak hadden op het consulaat, of ziek waren, of de vorige dag te zwaar getafeld hadden? Schakers die verliezen, eenvoudig omdat hun tegenstander sterker was? Ze bestaan, maar ze zijn zeldzaam.

Ik wordt aangesproken door een Belgische deelnemer aan een van de lagere groepen. Hij organiseert in zijn dorp ieder jaar een simultaan en hij wil mij een keer vragen. “U leeft nog. Donner was opeens verdwenen, daar waren we te laat bij. Wel hebben we Jannes van der Wal twee jaar geleden gehad, en dat was maar net op tijd.“ Ik ben het met hem eens dat je er beter tijdig bij kan zijn, maar ik blijk toch nog even op de uitnodiging te moeten wachten, want de volgende keer is Loek van Wely aan de beurt. Is bij hem ook al haast geboden, daar ziet hij er toch niet naar uit? Maar zo zit het niet, de dorpsclub wil het een beetje afwisselen, soms mensen uit het verleden, soms mensen van nu.

Op de Eiermarkt, vlak voor het hotel, zijn Piket, Ljubojevic en Van Wijgerden bezig aan een wedstrijd vèrspringen. Piket kan nog een mens van nu genoemd worden, maar Ljubojevic en Van Wijgerden zijn al een beetje van het verleden, want Ljubojevic is niet zo sterk meer als vroeger en Van Wijgerden speelt al heel lang niet meer, hij is hier alleen als commentator voor het publiek. Ljubojevic wint, met minstens een straattegel voorsprong, en dat is een mooie prestatie, want Van Wijgerden had de reputatie dat hij heel lenig was en dat hij tegen muren op kon klimmen, als een aap. Ljubo is trots, en terecht.

Ja, het is mooi om weer eens met de schakers mee te doen en tien dagen lang te verzinken in het bord. Ik bereid 's ochtends de openingen voor, net als vroeger, maar nu komt het er op neer dat ik in de boeken zie dat er zoveel gebeurd is dat ik niet heb bijgehouden, dat ik de variant waar ik naar kijk maar beter niet kan spelen. Gelukkig dat ik niet zoveel tijd heb om me voor te bereiden, anders zou ik helemaal niets meer overhouden dat ik kon spelen. Het lijden is tot nu toe alleen nog geweest om een partij die ik had moeten winnen en die remise werd. Het zware lijden, om een nederlaag, was er nog niet, maar dat komt nog wel. Leve het schaken!

Wit Piket-zwart Sokolov, Kroongroep

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 Lf8-b4+ 4. Lc1-d2 c7-c5 5. Ld2xb4 c5xb4 6. g2-g3 0-0 7. Lf1-g2 Pb8-c6 8. 0-0 d7-d6 9. Pb1-d2 Dd8-b6 10. e2-e3 Lc8-d7 11. h2-h3 Ta8-c8 12. g3-g4 Wit wil voorlopig nog geen g5 spelen, maar zwart verhindert het toch maar vast, om er niet voortdurend rekening mee te hoeven houden. 12...h7-h6 Maar van deze verzwakking zal hij later veel last krijgen. 13. Dd1-e2 a7-a5 14. Tf1-c1 Pc6-e7 15. a2-a3 b4xa3 Een beetje inconsequent, eerst a5 spelen en dan de daardoor verzwakte b-lijn openen. 16. b2xa3 Db6-a6 17. Ta1-b1 Pe7-g6 Waarschijnlijk was 17...b5 het beste, al blijft wit iets beter staan. 18. Tc1-c2 Ld7-c6 19. Tc2-b2 d6-d5 Hierna wordt het ernstig. 20. g4-g5 h6xg5 21. Tb2-b6 Da6-a8 22. Pf3xg5 d5xc4 23. Lg2xc6 Tc8xc6 24. Tb6xc6 b7xc6 25. De2xc4 Tf8-c8 26. Pd2-f3 Pf6-d5 Piket vond het pionoffer 26...c5 zwarts beste kans. 27. Pf3-e5 Nu zou wit na 27...Pxe5 28. dxe5 een zeer gevaarlijke koningsaanval hebben. Zwart besluit tot een wanhopig tegenoffensief. 27... Pg6-h4 28. Pg5xf7 c6-c5 29. Pf7-d6 Tc8-d8 29...Pxe3 zou mat dreigen, maar leidt tot niets na 30. Dxe6+ gevolgd door 31. Tb7 30. d4xc5 Pd5xe3 31. Dc4xe6+ Kg8-h7 32. c5-c6 Td8-b8 33. Tb1-e1 Pe3-g2 34. Pd6-f7

34...g7-g6 Een grappig mat met twee paarden zou volgen na 34...Pf4 35. Pg5+ Kh8 36. Pef7+ Kg8 37. Ph6+ Kh8 38. Dg8+ Txg8 39. Phf7 mat. 35. Pf7-g5+ Kh7-g7 36. De6-e7+ Kg7-h6 37. Pe5-g4+ Kh6-h5 38. De7-h7+ Kh5xg5 39. Dh7-h6+ Zwart gaf op.

Nu een groot spektakel uit de open groep.

Wit Bosboom-zwart Kiril Georgiev

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 c7-c5 3. d4-d5 b7-b5 4. c4xb5 a7-a6 5. Pb1-c3 a6xb5 6. e2-e4 b5-b4 7. Pc3-b5 d7-d6 8. Lc1-f4 Pf6xe4 9. Lf1-d3 g7-g5 10. Lf4-e3 Pe4-f6 11. Le3xg5 Lf8-g7 12. Pg1-e2 Pb8-d7 13. Pe2-g3 Pd7-e5 14. 0-0 Dd8-b6 15. Tf1-e1 Wit stort zich in een groot avontuur dat op dit moment volstrekt onberekenbaar was. De veilige zet was 15. a4 geweest. 15...c5-c4 16. Ld3xc4 Pe5xc4 Een stuk geofferd, een ander stuk staat aangevallen, niet op letten, voorwaarts ten aanval: 17. Pg3-h5 0-0 18. Ph5xg7 Kg8xg7 19. Te1xe7 Pf6-g8 20. Pb5-c7 Zo dreigt dit verdwaalde paard met Pe8+ nog mooi aan de aanval mee te werken. 20...Pg8xe7 21. Pc7xa8 Db6-a7 22. Dd1-h5

Nu had zwart met 22...Pg8 zijn tegenstander kunnen dwingen om eeuwig schaak te houden met 23. Lh6+ Pxh6 24. Dg5+. Maar het bloed kookt ook bij hem. 22...Pc4-e5 23. Lg5-h6+ Kg7-g8 24. Lh6xf8 Kg8xf8 25. Dh5-h6+ Kf8-g8 26. Dh6xd6 Pe5-g4 27. Pa8-b6 Lc8-f5 28. h2-h3 Pg4xf2 29. Kg1xf2 Pe7xd5 30. Dd6xd5 Da7xb6+ Wit heeft alles teruggewonnen met rente. Nu heeft zwart een beetje aanval gekregen, maar het is niet genoeg. 31. Kf2-f1 Lf5-c8 32. Dd5-g5+ Kg8-f8 33. Ta1-d1 Lc8-a6+ 34. Kf1-e1 Db6-e6+ 35. Ke1-d2 De6-d6+ 36. Kd2-c1 La6-d3 37. Dg5-e3 Dd6-c6+ 38. Kc1-d2 Ld3-g6 39. Kd2-e1 Dc6xg2 40. Td1-d8+ Kf8-g7 41. De3-d4+ f7-f6 42. Td8-d7+ Zwart gaf op.

Voor de liefhebbers van curiosa is hier het ongelukje dat Van Wely overkwam in de tweede ronde van de Kroongroep.

Wit Ye Rongguang-zwart Van Wely

1. d4 Pf6 2. Pf3 g6 3. Lg5 Lg7 4. Pbd2 0-0 5. e3 d6 6. Lf1-c4 c7-c5 7. c3 b6?? Belgische schakers wisten te vertellen dat dezelfde fout een paar maanden geleden was voorgekomen in een simultaanpartij in Brussel van Karpov tegen Hugo van Gompel, de gepensioneerde voormalige chef van de Brusselse brandweer. Zowel Karpov als Ye zagen wat er mis mee was, zij speelden 8. Lxf6 Lxf6 9. Ld5 en wonnen snel. Baas boven baas, ik heb zelf tegen Petrosian eens op de zesde zet een stuk weggegeven en zelfs dat is geen wereldrecord.

    • Hans Ree