Lot nieuwe Duitse spelling wordt steeds onzekerder

BONN, 8 AUG. De Bondsrepubliek is in verwarring. Moet haat nu als HaB of als Hass worden geschreven, Thron met th of met slechts een t en Mayonnaise als Majonäse? Nu gisteren ook een rechtbank in de deelstaat Nedersaksen de nieuwe spelling heeft verboden, weten de Duitsers niet meer waar ze aan toe zijn.

De taalhervorming moet oorspronkelijk op 1 augustus 1998 in heel Duitsland worden ingevoerd. Onderwijzers bereiden scholieren al maanden voor op de nieuwe spellingsregels, die na de zomervakantie op lagere en middelbare scholen zullen worden toegepast.

Maar de taalhervorming heeft heftige kritiek ontlokt bij leraren, schrijvers en taalpuristen. Zij willen alles bij het oude laten. De h in Thron en de ph in Paragraph komen ten slotte uit het Grieks en Latijn en deze talen vormen de wortels van de Westerse beschaving. Ook zien ze niets in het vrijere gebruik van komma's; in plaats van 52 voorschriften blijven er nog maar 9 over. Het verdwijnen van de ringel-s, vindt menigeen helemaal een gruwel, omdat tal van woorden dan drie s-en krijgen zoals Nussschale.

Verschillende ouders laten het er niet bij zitten en zijn in diverse deelstaten naar de rechter gestapt. Vorige week leverde dat in Hessen een eerste succes op. De rechtbank in de Hessische hoofdstad Wiesbaden verbood invoering van de nieuwe spelling. Kinderen wordt een “scholierentaal bijgebracht, die in de maatschappij buiten de scholen helemaal niet wordt gebruikt”, luidde de motivering voor het besluit van de rechter.Gisteren werd in de veel grotere deelstaat Nedersaksen eenzelfde argumentatie gegeven. Hier had een moeder een spoedzaak aanhangig gemaakt tegen het ministerie van Cultuur in Hannover, om te voorkomen dat haar dochter Josefine na de vakantie op haar lagere school in Oldenburg de nieuwe regels moet leren. Ook hier kreeg de moeder van de rechter gelijk.

“De invoering van de spellingshervorming op scholen in Nedersaksen is in strijd met de wet, omdat iedere grondwettelijke basis voor zo'n regeling ontbreekt.” De rechtbank vindt de taal en de daaraan verbonden spelling van “zo'n elementaire betekenis voor de burgers”, dat grote ingrepen alleen verantwoord zijn als ze door de wetgever worden geïnitieerd. De minister van Cultuur is volgens de rechter hiertoe niet bevoegd. De Bondsdag is na de hevige kritiek ook in actie gekomen en zal in september over de spelling debatteren. Vijftig afgevaardigden hebben een motie ingediend tegen doorvoering van de hervorming.

Vorig jaar besloten de gezamenlijke ministers van Cultuur uit de zestien Duitse deelstaten tot invoering van de nieuwe spelling, waarover al decennia wordt getwist. Minister Rolf Wernstedt (SPD) in Nedersaksen, die voorzitter is van de conferentie van ministers van Cultuur, zei gisteren dat hij de uitspraak van de rechter zal aanvechten bij het hof in Lüneberg.