Twee Comoren willen weer aansluiting bij Frankrijk

Anjouan, een kruidnageleilandje voor de oostkust van Afrika dat zich vorige maand losmaakte uit de Federatie van de Comoren, krijgt bijval van het buureiland Moheli. De twee willen terug in de Franse moederschoot.

ROTTERDAM, 7 AUG. Comorese troepen verspreidden gisteren demonstranten op het eiland Moheli die steun betuigden aan de afscheidingsbeweging op het naburige Anjouan. Beide eilanden in de Indische Oceaan willen de federatie van de Comoren verlaten en zich aansluiten bij het voormalige moederland Frankrijk. In Parijs, dat lelijk in verlegenheid is gebracht door de aanhankelijkheidsbetuigingen op beide eilandjes, is met opluchting gereageerd op het bericht dat de Organisatie van Afrikaanse Eenheid (OAE) gaat bemiddelen tussen de kibbelende Comoren. De ambassadeur van Ivoorkust in Ethiopië, Pierre Yere, vertrekt komend weekeinde namens de OAE naar de archipel. De woordvoerder van het Franse ministerie van Buitenlandse Zaken, Yves Doutriaux, zei dat het OAE-besluit - waar Parijs om gevraagd had - “nog eens aantoont dat Afrika zijn problemen wil aanpakken langs de weg van diplomatie”.

Voorstanders van losmaking van Moheli uit de Federale Islamitische Republiek van de Comoren gingen gisteren de straat op in Fomboni, de enige stad op het eiland, wierpen barricades op, verbrandden autobanden en hesen de Franse vlag boven regeringsgebouwen. Moheli is het kleinste van de drie Comoren die samen de federatie vormen en heeft 25.000 inwoners. Grande Comore is het hoofdeiland.

De vier Comoren zijn in de loop van de eeuwen afzonderlijk bestuurd door rivaliserende sultans en kwamen pas samen aan het begin van deze eeuw onder Frans koloniaal bestuur. De federatie, met een totale bevolking van 670.000 zielen, werd in 1975 onafhankelijk van Frankrijk. Het vierde eiland van de Comorenarchipel, Mayotte, verkoos Frans overzees gebiedsdeel te blijven. Moheli en Anjouan hebben er nu spijt van dat zij destijds het voorbeeld van Mayotte niet hebben gevolgd.

Op 3 augustus kwamen 7.000 bewoners van het eiland Anjouan bijeen op een plein in de hoofdstad Mutsamudu, waar zij werden toegesproken door Abdallah Ibrahim, een 71-jarige leraar aan een koranschool en de voorzitter van de afscheidingsbeweging. Daar las hij onder luide bijval de vorige maand opgestelde onafhankelijkheidsverklaring voor. Gisteren hield het pas gevormde 'directoire' van Anjouan een persconferentie. Het directorium van dertien personen is een ware overgangsregering met portefeuilles van Defensie, Buitenlandse Zaken, Financiën en Justitie, die het opneemt tegen de president van de “illegale en ongrondwettige Republiek van de Comoren”. “Insy'Allah (als God het wil)” zal dit voorlopige bestuur eind 1997 of begin 1998 “democratische en doorzichtige verkiezingen” uitschrijven “om de bevolking van Anjouan in staat te stellen zelf te beslissen over haar toekomst”. Verder bestaan plannen voor een eigen munt, de afschaffing van de nationale Comorese taal ten gunste van het Anjouanees, Frans en Arabisch.

De onafhankelijkheidsbeweging heeft brede steun onder de bewoners van Anjouan en Moheli. Zij vinden dat hun eilanden worden achtergesteld bij Grande Comore, de zetel van de federale regering. Veel Anjouanezen werken op Grande Comore, als taxi-chauffeur, ambtenaar of boer en klagen dat zij ginds “worden behandeld als beesten”. Zij verlaten hun eilanden die door de massale aanplant van kruidnagelen lijden onder erosie en ontbossing. Dat ambtenarensalarissen soms een jaar uitblijven, bewerkstelligt afvalligheid bij overheidsdienaren. De federale president, Mohamed Taki Abdoulkarim, beloofde zaterdag in een radiorede om dat snel goed te maken. Zijn minister van Buitenlandse Zaken, Ahmed Sharif Mouhtare, zei gisteren: “We blijven voorstander van onderhandelingen, maar we zijn op alles voorbereid. Het leger blijft voorlopig in de kazernes, maar de federale regering tolereert niet dat de staat wordt ontwricht.”