Spraakzame interieurs

Je mag politici niet op hun uiterlijk beoordelen, maar wel op hun achtergrond? Een ethische kwestie die nu weer actueel is. Tijdens het zomerreces laten de leden van de Tweede Kamer zich bij actuele politieke strubbelingen thuis voor de camera interviewen, bij de boekenkast, de open haard of in de tuin.

Normaal in Den Haag houdt de achtergrond het midden tussen de lichthof van de Bijenkorf en de vertrekhal op Schiphol. Daar is weinig aan af te lezen. Maar nu staan de Kamerleden in hun eigen omgeving. We kunnen zien wat ze aan de muur hebben hangen, welke boeken in hun kast staan en of ze van fuchsia's houden.

Hun woorden zijn aan mij niet meer besteed, hun opvattingen gaan aan mij voorbij. Al mijn aandacht gaat uit naar het vergaren van belangrijke achtergrondinformatie. Interieurs zwijgen niet. Een boekenkast is nooit nietszeggend. Het tuinameublement ontwijkt geen vragen.

In de loop der jaren heeft dat een schat aan gegevens opgeleverd. Zo zijn 'De bezetting', 'Het aanzien van ...' en 'Soldaat van Oranje' de favoriete boeken van onze politici. Laten de oudere Kamerleden zich graag voor hun boekenkast filmen, om belezenheid en eruditie te etaleren, de jongere Kamerleden staan voor hun pc om te laten zien dat ze volop aansluiting hebben met de informatiemaatschappij.

De gemiddelde CDA-politicus verkeert tussen schoon metselwerk, geel koper en vooral bielzen, in de tuin én bij de open haard. De standaard PvdA'er heeft lichtgrijs of wit gelakte houten stellingkasten, een pc op zijn schrijfplank en iets Corneilligs aan de muur. De D66'er houdt het op een verantwoorde combinatie van modern en antiek.

Soms zien we merkwaardigheden, zoals de wel zeer benepen omstandigheden waarin oud-minister De Vries thuis het hele sociale stelsel doorrekende. Heeft hij zijn werkkamer onder de trap of in de bezemkast? En het Kamerlid Dittrich die een soort dekbedden aan de muur heeft hangen. Ontworpen door zijn vriend en van een afmeting waarbij de weefseltjes van mevrouw Kok schamel afsteken.

Dat het wel moest mislopen met fractieleider Brinkman was te voorzien. Zijn glossy-magazine-interieur in bordeauxrood en crèmewit, met terracotta potten op het terras, vertoonde een te grote discrepantie met de rustieke achtergrond van zijn fractieleden. Heerma paste eigenlijk beter bij de fractie met zijn bruine raamkozijnen en gehaakte gordijntjes.

Is er nog iets te voorspellen over de kansen van De Hoop Scheffer? Zijn wat deftige, jaren dertig voordeur lijkt net iets te veel VVD om geloofwaardig het sociale gezicht van het CDA te profileren.

Een politicus kan zijn achtergrond gebruiken om de geloofwaardigheid van zijn boodschap te vergroten. In de jaren dat de Britse Labourpartij in de oppositie zat, verhoogde de schaduwminister van Financiën zijn prestige door de tegenbegroting te presenteren in een eerbiedwaardige ruimte, die op kon tegen het decorum van het echte ministerie van Financiën. De Libdems probeerden zich tezelfdertijd met aluminium vakwerk in het oude partijkantoor een moderne, hightech uitstraling aan te meten.

De meester in dit genre is oud-minister Andriessen, die in de vakantieperiode in zijn eentje op het land paste toen de Koeweit-crisis uitbrak. Hij sprak ons toe vanuit een tuin waarin kinderen speelden en volwassenen aan een tafeltje keuvelden. Had hij een familiereünie bij hem thuis, zat hij in een pension op de Veluwe? Het maakt niet uit, het was een buitengewoon geruststellende achtergrond die zijn sussende woorden versterkten. We konden rustig gaan slapen, er dreigde geen wereldoorlog. Hiervan heeft Colijn nooit kunnen drómen.