La vache et le prisonnier

La vache et le prisonnier (Henri Verneuil, Fr. 1959), TV5, 20.00-21.55u.

Fernand Contandin, alias Fernandel (1903-1971) is in Nederland vooral bekend als hoofdrolspeler (naast God zelf) in de Don Camillo-serie, een reeks films van zeer wisselende kwaliteit over de rivaliteit tussen de pastoor en de communistische burgemeester in een naoorlogs Italiaans dorpje. Maar Fernandel heeft veel meer films gemaakt: meer dan 150 tussen 1930 en 1970, bijna alle in het komische genre.

Fernandel, die uit Marseille afkomstig was en het plaatselijk accent van deze stad zijn hele leven als een handelsmerk bleef voeren, was als acteur een self made man die het vak had geleerd in de revue-sector. Een zekere mate van overacting was Fernandel niet vreemd. Maar in zijn betere films, en het vanavond door TV5 vertoonde La vache et le prisonnier (De koe en de gevangene) behoort daartoe zeker, weet hij vaak een ontroerend type neer te zetten: de ogenschijnlijke schlemiel die toch op het beslissende moment even slimmer blijkt dan de rest van de wereld.

Fernandel heeft met regisseur Henri Verneuil zes films gemaakt, waarvan La vache et le prisonnier uit 1959 zeker de succesvolste was. Het is het verhaal van een Franse krijgsgevangene die ergens halverwege de oorlog besluit uit Duitsland terug te lopen, met een koe als excuus bij controles onderweg. Wat verbaast is onder andere de lankmoedige blik op de Duitsers in de film: wanneer zij geen uniformdragers zijn, blijken Duitsers vriendelijke boeren, die onder de oorlog net zoveel lijden als de krijgsgevange. Deze subtiele benadering van de oorlogsomstandigheden, die men zich in hedendaagse Franse films eigenlijk nog maar nauwelijks kan voorstellen, hangt zeker samen met het feit dat in 1959 de herinnering aan de Duitse krijgsgevangenschap bij vele honderdduizenden Fransen nog uiterst levendig was.

Bewonderenswaardig in de regie is vooral de manier waarop Verneuil erin geslaagd is van Fernandel en de koe Marguerite een gelijkwaardig duo te maken, lang voordat digitale techniek het mogelijk maakte om op film dieren als volwaardige acteurs te laten optreden. Marguerite blijft koe, en is toch prettig om naar te kijken. Jammer is wel dat TV5 deze film vertoont in een in de jaren tachtig vervaardigde, en nogal lelijke ingekleurde versie.