Holbrooke krijgt beloftes voor 'Dayton'

SPLIT, 7 AUG. De presidenten van Bosnië en Kroatië hebben gisteren in een gesprek met de Amerikaanse onderhandelaar Richard Holbrooke beloofd samen te werken met het Haagse tribunaal voor de berechting van oorlogsmisdadigers, meer te doen om etnisch geweld te verhinderen en de moslim-Kroatische federatie in Bosnië nieuw leven in te blazen.

De presidenten Alija Izetbegovic en Franjo Tudjman spraken gisteren in de Kroatische havenstad Split met elkaar en met Holbrooke, die gisteren begon aan een nieuwe missie in ex-Joegoslavië. Holbrooke, de architect van het vredesakkoord van Dayton, is tegenwoordig bankier. Maar president Clinton heeft hem met het oog op het haperende vredesproces in Bosnië gevraagd nog eens als Bosnië-onderhandelaar in actie te komen.

In zijn gesprek met Izetbegovic en Tudjman kreeg Holbrooke nieuwe toezeggingen van beide leiders. Na afloop van het gesprek maakte de speciale gezant van de Amerikaanse regering in ex-Joegoslavië, Robert Gelbard, duidelijk dat de twee presidenten “zeer, zeer duidelijk” is gemaakt dat Washington sancties zal nemen als ze zich niet aan hun woord houden.

In een gezamenlijke verklaring gingen Izetbegovic en Tudjman in op de etnische excessen in de Bosnische stad Jajce, waar het afgelopen weekeinde Bosnische Kroaten honderden moslim-vluchtelingen, die naar hun woningen waren teruggekeerd, opnieuw op de vlucht joegen. In de verklaring veroordeelden Izetbegovic en Tudjman het etnisch geweld in Bosnië en legden ze de nadruk op het recht van alle vluchtelingen naar hun woonplaatsen terug te keren. Bovendien beloofden ze de bestraffing van iedereen die zich aan etnisch geweld heeft schuldig gemaakt. Juridisch onderzoek naar de schuldigen van Jajce moet op 11 augustus zijn afgesloten; zes dagen later moeten de verdreven moslims weer naar Jajce en omgeving zijn teruggekeerd.

Holbrooke zei na afloop dat de terugkeer van de vluchtelingen “het sine qua non van het akkoord” is. “Als vluchtelingen niet kunnen terugkeren, heb je een de facto verdeling van Bosnië. En dat is precies wat de Verenigde Staten hebben beloofd niet toe te staan.”

President Tudjman van Kroatië beloofde Holbrooke in het overleg “zijn uiterste best” te zullen doen om van oorlogsmisdaden verdachte Kroaten uit te leveren aan het Haagse VN-tribunaal. Ook beloofde Tudjman documenten die door het tribunaal worden opgeëist, te overhandigen. Op beide punten is de Kroatische leider naar het oordeel van het tribunaal de afgelopen maanden in gebreke gebleven.

Vandaag vliegt Holbrooke op zijn rondreis naar Banja Luka, in het noorden van Bosnië, voor overleg met de president van de Servische Republiek in Bosnië, Biljana Plavšic. Daarna reist hij door naar Belgrado voor overleg met de Joegoslavische president Slobodan Miloševic. (Reuter, AFP, AP)