Zuid-Afrika dumpt wapens in 'frontlijnstaten'

JOHANNESBURG, 6 AUG. Het Zuid-Afrikaanse leger is van plan zijn enorme overschot aan wapens en ammunitie, ter waarde van miljarden guldens, te verkopen of te schenken aan buurlanden. Dat blijkt uit een gisteren gepubliceerd intern legerbulletin. Het voornemen vloeit voort uit de veranderde politieke situatie, die heeft geleid tot een forse inkrimping van het leger en zijn budget. Veel militair materieel is daardoor overbodig geworden.

Sinds 1989 is het defensiebudget met meer dan de helft verminderd. Voor dit jaar is een bedrag van slechts 10 miljard rand (4,5 miljard gulden) begroot, acht jaar geleden kon het leger nog over 22 miljard rand beschikken. Maar dàt was in het 'oude Zuid-Afrika', waar een blank minderheidsbewind zich tot de tanden bewapende om aan de macht te blijven. Sinds de politieke overgang in 1994 is het aantal manschappen teruggebracht van 145.000 naar 100.000. Het nieuwe Zuid-Afrikaanse leger (SANDF) is een samensmelting van de oude strijdkrachten (SADF) en Umkontho we Sizwe, de voormalige gewapende arm van het ANC. Het leger moet over enige jaren verder zijn ingekrompen tot het streefgetal van 68.000 man.

De halvering van het leger en de nieuwe politieke omstandigheden (er bestaat geen interne vijand meer), betekenen dat Zuid-Afrika een groot aantal nog bruikbare wapens en munitie niet meer nodig heeft. Overbodige tanks, artillerie, pantserwagens, luchtdoelgeschut en andere militaire voertuigen staan geparkeerd op bases, met name in de provincies Gauteng en de Vrijstaat. Bij de plaats De Aar, in de Noordkaap, is een munitiedepot gevestigd dat volgens militaire deskundigen het grootste ter wereld is, na opslagplaatsen in Rusland en China. Het militaire surplus vertegenwoordigt volgens militaire kenners een waarde van vele miljarden rand.

De elf landen behorende tot de SADC (Gemeenschap voor de Ontwikkeling van Zuidelijk Afrika; Zuid-Afrika is het twaalfde lid) hebben nu van Pretoria het aanbod gekregen wapens te kopen. De Zuid-Afrikaanse regering overweegt ook schenkingen.

Bij alle militaire veranderingen in het 'nieuwe Zuid-Afrika' valt op dat de defensie-industrie niet is aangepakt. Integendeel, de wapenfabrikanten die in het verleden een reputatie opbouwden in het maken van geavanceerde producten, wordt niets in de weg gelegd. Hoewel in de overwegend zwarte regering ook enkele pacifisten zitten die de wapenfabrieken willen sluiten, beschouwt een meerderheid van de ministers de militaire industrie als een lucratief 'erfstuk'.