Rozenbaoums omstreden contacten

De moord op de Russische zakenman Vadim G. Rozenbaoum, die vorige week dood werd aangetroffen in zijn Oirschotse villa, heeft inmiddels ook de aandacht van Justitie en politie in Zwitserland. Hier zit een Rus in de cel over wie Rozenbaoum belastende verklaringen aflegde. Had deze een rekening te vereffenen?

GENÈVE, 6 AUG. Advocaat Ralph Isenegger buigt zijn hoofd, met krullen tot op de schouders. “In april hebben we besloten om Rozenbaoum te gaan zoeken. Hij zou de beste zijn geweest om de onschuld van onze cliënt aan te tonen”.

Vadim G. Rozenbaoum werd vorige week maandagmorgen door zakenpartners in de slaapkamer van zijn Oirschotse landhuis gevonden: doodgeschoten. Afgelopen zaterdag is hij in het bijzijn van de naaste familie gecremeerd.

In de koele tuinkamer van zijn kantoor aan de Place des Philosophes in Genève buigt Isenegger weer achterover. “Vanzelfsprekend” heeft hij van de gewelddadige dood van de joods-Russische zakenman gehoord. Hij noemt het “altijd een treurige zaak als een mens door geweld om het leven komt”.

“Wij hebben hem gezocht, maar konden Rozenbaoum nergens vinden”, zegt Isenegger. Zijn kantoorgenoot Jean-Paul El Zayadi, die het gesprek zwijgend aanhoort, knikt. Ze moeten nu op zoek naar een andere getuige, zeggen ze, die even waardevolle informatie als Rozenbaoum kan verstrekken over hun cliënt Sergej Michailov, die vastzit in een Zwitserse gevangenis.

Volgens politie en Justitie in Genève is het evenwel zeer de vraag of Vadim Rozenbaoum vrijwillig zou zijn gekomen. Op basis van vertrouwelijke rapporten uit Moskou zou het eerder voor de hand liggen dat Michailov nog een rekening had te vereffenen met Rozenbaoum. De Zwitserse politie, die de moord op Rozenbaoum inmiddels ook in onderzoek heeft, houdt er serieus rekening mee dat het om een afrekening gaat. De Geneefse onderzoeksrechter Georgse Zecchin wil zich vooralsnog tot algemene termen beperken: “Als je kijkt hoe deze bendes overal ter wereld bezig zijn, kan zo'n afrekening heel goed tot de strategie van Rozenbaoums vijanden worden gerekend.”

Sergej Michailov wordt door internationale opsporingsteams beschouwd als een van de belangrijkste voormannen van een grote Russische bende. Vorig jaar oktober werd hij op het vliegveld van Genève aangehouden met zes paspoorten op zak: Russische, Israelische en Costa-Ricaanse reisdocumenten. Sinds die tijd zit hij in Genève in voorarrest op onder meer de beschuldiging van het leiden van een criminele organisatie en het witwassen van verdacht kapitaal.

Tussen eind 1989 en begin 1991 zat Michailov ook al in de cel in Moskou - zo'n 19 maanden duurde dit voorarrest. Bij de voorbereiding van de Russische rechtszaak tegen Michailov hadden volgens justitiële documenten uit Moskou vooral de verklaringen van Rozenbaoum gewicht in de schaal gelegd. Niet alleen ten nadele van Michailov, ook twee van diens zakenpartners bleven hierdoor lang achter de tralies.

Behoedzaam bevestigt onderzoeksrechter Georgse Zecchin deze gang van zaken. In zijn kamer, diep in de gemoderniseerde doolhof van het Paleis van Justitie, trekt hij de proces-stukken uit Moskou uit een la. Nee, zegt hij, ze inzien mag niet. “Hierin staat onder meer dat Rozenbaoum zich slachtoffer voelde van Michailov en zijn medewerkers V. Timofejev en A. Awerim. Rozenbaoum getuigde dat zij de leiders waren van hun beruchte Fonds”, aldus Zecchin. Het drietal zou voor criminele praktijken de handelsfirma van Rozenbaoum hebben 'overgenomen'. Deze coöperatie groeide vervolgens uit tot het 'Fonds', een omvangrijke mafia-achtige organisatie die zich volgens de Russische opsporingsinstanties met smokkel, afpersing en “zeer waarschijnlijk” ook drugshandel ging bezighouden.

De bende van Michailov opereerde ook onder de naam Solsnerskaya of Solntsevo, een verwijzing naar het Moskouse district waar Michailov is opgegroeid. De organisatie zou ongeveer 1.500 medewerkers tellen, die actief waren in New York, Antwerpen, Genève, Tel Aviv en Moskou. Onderzoeksrechter Zecchin bezocht voor de zaak-Michailov de afgelopen maanden met een onderzoekscommissie de Verenigde Staten, Israel, België en Rusland. “Niet Nederland, want wij waren niet op zoek naar Rozenbaoum. Voor ons is die zaak te lang geleden.”

In Moskou moesten de autoriteiten hun belangrijke verdachte Michailov uiteindelijk weer laten gaan. Begin 1991 trok Rozenbaoum zijn getuigenis tegen hem plotseling in. Michailovs zaak werd daarop geseponeerd. Het bendelid Timofejev werd wel veroordeeld, wegens illegaal bezit van vuurwapens. “Maar tegen mijn cliënt hadden ze geen enkel bewijs”, zegt Michailovs raadsman Isenegger. “Waarom Rozenbaoum zijn verklaringen introk? Hij zei herhaaldelijk bedreigd te zijn door de politie. Dat wordt ook duidelijk uit de processtukken.”

Isenegger staat er niet alleen voor, Michailov beschikt over raadslieden in Brussel, Moskou, Genève en New York. In iedere stad opereren namens hem meestal twee advocaten tegelijk. Had dit netwerk van Michailov écht Rozenbaoum niet kunnen opsporen? Isenegger glimlacht. “Het is niet gebeurd.”

Michailov is “een gewone jongen”, zegt Isenegger. “Hij is afkomstig uit het district Soltsevo en heeft vroeger gefulmineerd tegen de communisten en tegen het staatsapparaat”.

Zijn cliënt heeft zich volgens Isenegger 'omhoog gewerkt'. En nu, zegt hij, proberen de vroegere communistische en KGB-leiders hem onderuit te halen. “Rozenbaoum is daarvoor door hen gebruikt, daarom getuigde hij aanvankelijk tegen Michailov in Moskou.”

Volgens onderzoeksrechter Zecchin beschikte Rozenbaoum in Rusland evenwel over 'machtige vrienden': “Als je daar iemand als Michailov zo lang achter de tralies weet te houden, dan beschik je zeker over relaties”.