Bouw verlaat KLM in euforie-stemming

Bewondering en applaus vielen Pieter Bouw gisteren ten deel op zijn afscheid van de KLM tijdens de verga- dering van aandeelhouders. De nieuwe topman Leo van Wijk deed er voorlopig het zwijgen toe. Hij probeert de euforie een beetje te temperen en is al met zijn gedachten bij KLM's problematische toekomst.

AMSTERDAM, 6 AUG. Het vertrek van Pieter Bouw gisteren tijdens de algemene aandeelhoudersvergadering als topman bij de KLM vertoonde veel raakvlakken met het afscheid een dag eerder van Kees Jansma als chef bij NOS Sport. Beide coryfeeën hebben het beheer gevoerd over vertrouwde, oer-Hollandse producten, die bij het minste geringste succes op warme sympathie van het grote publiek mogen rekenen. De moordende concurrentie die deze Hollandse bolwerken dreigen af te breken ten spijt.

Het kostte Bouw - ondanks enig gesputter van beroepsquerulanten die zich op iedere aandeelhoudersvergadering manifesteren en vinden dat de KLM de aandeelhouders schromelijk verwaarloost - weinig moeite op zijn 'afscheidsfeestje' de handen op elkaar te krijgen. De koers van KLM is onder zijn zesenhalf jaar durend bewind als topman gestegen van iets meer dan twintig gulden naar bijna tachtig gulden vanochtend, reorganisatieprogramma Focus 2000 is ingezet, een slepende ruzie met partner Northwest Airlines is op de valreep van zijn vertrek bijgelegd, terwijl de noodzakelijk geachte alliantie met een Europese partner (Alitalia) nadrukkelijk in beeld komt.

Bouw toonde zich derhalve uitermate verguld met de opmerking van een aandeelhouder die de KLM een “witte raaf” onder de luchtvaartmaatschappijen noemde. “Dat vind ik nou eens een mooi compliment”, sprak Bouw in zijn slotwoord. “Tegen staatssteun aan grote concurrenten opboksend, werkend in zo'n concurrerende markt en als KLM komend uit zo'n klein land als Nederland en dan toch een witte raaf genoemd worden, dat geeft toch wel aan dat we iets heel bijzonders doen.”

De nieuwe topman Leo van Wijk zat er bij en keek er naar. Zijn inbreng beperkte zich gisteren nog tot een triviaal onderwerp als 'KLM op internet', maar tegenover een analist verklaarde de nieuwe topman dat hij bij zijn maidenspeech voor het personeel de euforie rond KLM een beetje zal proberen te temperen. Met de toenemende vervoersstromen, een hogere dollar, een oorlogskas die bulkt van het geld en een booming luchtvaartmarkt is het zelfs voor de KLM geen probleem sprookjesachtige cijfers tevoorschijn te toveren. Maar dat de zaken snel kunnen veranderen bleek afgelopen week bij het grote voorbeeld van de KLM British Airways, waar bedrijfsresultaat en winst fors kelderden door stakingen en een hoger pond sterling die de Britse luchtvaartproducten duurder maakt.

Met een verdrievoudiging van het bedrijfsresultaat in de eerste maanden van het boekjaar naar 244 miljoen en een omzetstijging van 2,45 naar 3,26 miljard heeft KLM deze problemen op dit moment allemaal niet. Bouw noemde in dit verband vooral “de kwaliteit van de winst uitstekend”. Het heeft de basis gelegd voor een succesvol financieel jaar dat op 31 maart 1998 afloopt. Vergelijkingen werden al getrokken met de topjaren. In 1994-1995 werd een topwinst gerealiseerd van 772 miljoen. Ook de bedrijfsresultaten (467 miljoen in '93-94 en 453 miljoen in '95-96) vormden toen soms al een hoogtepunt. De netto winst kwam in het eerste kwartaal uit op 190 miljoen, tegenover 271 miljoen in 1996. Vorig jaar profiteerde de KLM echter van een boekwinst van 245 miljoen op de verkoop van een pakket aandelen en de herwaardering op het restant van de aandelen in partner Northwest. Vorige week werd bekend dat de KLM de rest van zijn belang in Northwest in vier tranches terugkoopt van de Amerikanen. Hetgeen de KLM een bedrag oplevert van 2,4 miljard en een tienjarige samenwerkingsovereenkomst met Northwest.

Niettemin dreigen er donkere wolken voor de KLM aan de horizon. Wat gebeurt er met Schiphol in de toekomst? Bouw liet er ook gisteren geen twijfel over bestaan dat de KLM het liefst haar activiteiten op eén lokatie afhandelt. Om de milieuoverlast terug te dringen drong hij aan op een versnelde aanleg van een vijfde baan. Een ander probleem vormt het vinden van een nieuwe partner. “Dat die partnerkeuze zo lang duurt ligt niet alleen aan de KLM”, betoogde Bouw. “Veel hangt af of de combinatie British Airways-American Airlines doorgaat. Ketst die samenwerking af dan ontstaat er weer een heel ander speelveld.”