Algerije

LE MONDE

Algerije is nog steeds in oorlog met zichzelf. Als je de pers, die wordt gecontroleerd door het regime, mag geloven, zou de afgelopen week een honderdtal mensen zijn vermoord; zo'n zeshonderd in totaal gedurende de maand juli.

Het decor van het drama is steeds hetzelfde: 'een verdoemde driehoek', op enkele tientallen kilometers ten zuiden van Algiers. Ook het scenario is vrijwel altijd hetzelfde: een gewapende bende, door de pers altijd bestempeld als fundamentalistisch, valt een dorp aan, plundert, verkracht, doodt en ontvoert.

Het is een uitbarsting van geweld die zich onafhankelijk van de politiek voltrekt [...]. Je zou kunnen volhouden dat het militaire regime [...] een deal heeft willen sluiten met de islamitische beweging: het leger houdt de controle over de kern van de macht, met name de opbrengsten van de aardolie en het gas, terwijl de imams een deel van de cultuur en het onderwijs krijgen. Maar dit heeft de barbarij niet kunnen stoppen. Het is niet zeker of voor dit geweld de gebruikelijke politieke verklaring volstaat: dat het episoden zijn in een meedogenloze strijd tussen militairen en fundamentalistische desperado's. Er is een andere hypothese mogelijk. Na de vele wreedheden in de jarenlange burgeroorlog is een deel van Algerije 'vergangsterd'.

In de antagonistische lezing moeten in ieder geval enkele nuances worden aangebracht. Er zijn meer dan twee hoofdrolspelers in de terreurscènes die het Algerijnse landschap aantasten. De fundamentalistische facties en (sub)facties, de clans van militairen die aan de macht zijn, de leiders van de zelfverdedigingsmilities en de plaatselijke sjeiks vormen een netwerk van gewapende benden die ieder hun eigen doelen nastreven.

Zij hebben rekeningen te vereffenen, de honger naar wraak (tussen families) te bevredigen, leiding te geven aan bloedwraak, zwarte handel te controleren. Zij zaaien, allen, de terreur, en het is vooral de 'begunstiging' die hen iets verschaft wat op een politieke bedoeling lijkt. [...]. Net als lange tijd in Beiroet, of vandaag in Afghanistan, maskeert de politieke verklaring van het geweld vaak een werkelijkheid die valt onder de noemer banditisme.

Dat verandert niets aan het lijden van de bevolking. Het werpt wel licht op de verwording van een militair regime dat niet in staat is zijn eigen clans te controleren, noch een grens te kunnen stellen aan het grenzeloze geweld van terroristische bewegingen die zich op de fundamentalistische beweging beroepen.