Noord-Korea maakt gebaar voor vredesoverleg

TOKIO, 5 AUG. Noord-Korea heeft een aantal verzoenende stappen gezet aan de vooravond van de vredesbesprekingen over het Koreaanse schiereiland die vandaag in New York beginnen. De besprekingen moeten leiden tot een vredesakkoord ter vervanging van de wapenstilstand waarmee in 1953 een voorlopig einde kwam aan de Koreaanse Oorlog.

Gisteren retourneerde Noord-Korea de stoffelijke resten van vier Amerikaanse militairen en kondigde het land aan binnenkort een aantal buitenlandse journalisten binnen te laten. Tevens kwam er gisteren een telefoonverbinding tot stand tussen Noord- en Zuid-Korea. De stoffelijke resten van de Amerikaanse militairen zijn gelokaliseerd door een Amerikaanse missie die sinds half juli in het noorden aan het werk is.

Zuid-Koreaanse functionarissen zeiden dat de maatregelen er vooral op gericht zijn de Verenigde Staten gunstig te stemmen in de hoop de handelsbetrekkingen te verbeteren en investeringen aan te trekken. Er is momenteel een Amerikaans embargo van kracht op handel met Noord-Korea, terwijl Noord-Korea tot dusverre zonder veel succes probeert buitenlandse investeringen aan te trekken in een vrijhandelszone aan de grens met Rusland.

De telefoonverbinding tussen noord en zuid is bedoeld voor Zuid-Koreanen die binnenkort beginnen met de bouw van kerncentrales in Noord-Korea. In het kader van een akkoord uit 1994 met onder meer de VS heeft Noord-Korea zich verplicht zijn eigen grafietcentrales buiten werking te stellen in ruil voor de levering van licht-watercentrales. Aan Amerikaanse kant bestond de vrees dat Noord-Korea de grafietcentrales gebruikte voor de productie van plutonium dat vervolgens zou kunnen worden aangewend voor de aanmaak van kernwapens. Binnenkort begint de bouw van de nieuwe centrales en het doorgaans gesloten Noord-Korea zal een groep journalisten uit Zuid-Korea, de VS en Japan - de belangrijkste donorlanden van het project - uitnodigen om het begin van de werkzaamheden bij te wonen.

De tegemoetkomingen van Noord-Korea komen aan de vooravond van baanbrekende besprekingen tussen Noord- en Zuid-Korea en hun voornaamste bondgenoten: China en de VS. Functionarissen van deze vier landen bespreken vandaag in New York de voorwaarden voor toekomstige vredesonderhandelingen, waarmee een formeel einde zou kunnen komen aan de Koreaanse Oorlog en wellicht ook aan de voortdurende spanningen op het schiereiland.

De Amerikaanse president Bill Clinton en zijn Zuid-Koreaanse collega Kim Young-sam lanceerden het idee voor deze zogenoemde 'vier-landenbesprekingen' in april 1996. Noord-Korea heeft echter lang geaarzeld of het op het voorstel zou ingaan. Vaak is gesuggereerd dat Noord-Korea voedselhulp zou willen in ruil voor deelname aan de besprekingen. Het land is de afgelopen twee jaar door overstromingen geteisterd en kampt met een groot voedseltekort.

Op dit moment vernietigt de ergste hittegolf sinds 61 jaar alle hoop op verbetering van de voedselsituatie. Door de eerdere schade aan velden en irrigatiesystemen, een gebrek aan zaden, brandstof en meststoffen, en nu de hittegolf zal de maïsoogst hooguit de helft bedragen van het normale volume en ook de rijstoogst zal laag uitvallen, aldus leden van de hulporganisatie Oxfam gisteren na terugkeer uit Noord-Korea. De hulpverleners constateerden ondervoeding bij zo'n veertig procent van de kinderen. Opvallend was volgens Tricia Parker van Oxfam de grotere openheid van de Noord-Koreanen: “Ik denk dat ze zich realiseren dat ze de komende tijd afhankelijk zijn van internationale hulp.”