Boek over journalistiek uit de handel genomen wegens plagiaat

ROTTERDAM, 5 AUG. Uitgeverij SDU uit Den Haag heeft vorige week het boek Journalistieke Genres van M. Kimmel wegens plagiaat onmiddellijk uit de handel genomen. De SDU heeft hiertoe besloten na een klacht van de Groningse uitgeverij Wolters Noordhoff.

Het boek bevat te veel passages die soms letterlijk zijn overgenomen uit twee journalistieke handboeken die zijn uitgegeven door Wolters Noordhoff: Het Journalistieke Verhaal van Boris Berkhout en het Basisboek Journalistiek van Nico Kussendrager.

Het gewraakte boek Journalistieke Genres is een uitgave van de scriptie waarop M. Kimmel vorig jaar afstudeerde aan de Rijksuniversiteit Leiden (RUL). Volgens J. van de Gein, universitair docent bij de vakgroep Nederlands van de RUL die de scriptie van Kimmel begeleidde, is het boek “een integrale kopie” van de scriptie. “Ik heb het boek en de scriptie naast elkaar gelegd en kon geen verschillen ontdekken. Hooguit zijn een paar zinnen oppervlakkig bewerkt zodat ze beter liepen.” Zij vindt het “onbegrijpelijk” dat de SDU de scriptie “niet bewerkt” heeft uitgegeven.

Uitgever G. van der Meulen van de SDU zegt dat zijn redactie de scriptie van Kimmel nooit heeft gezien, maar alleen een manuscript heeft ontvangen. Hij benadrukt dat het geen “Diekstra-achtige affaire” is, doordat Kimmel aan het eind van elk hoofdstuk haar bronnen vermeldt. Daardoor heeft de redactie van de SDU volgens Van der Meulen de overgeschreven passages niet opgemerkt. “Wij zijn niet gespecialiseerd in journalistiek. Niemand op de redactie heeft die twee handboeken gelezen. Bovendien is het de verantwoordelijkheid van de auteur om niet te veel over te nemen. Als de hele literatuurlijst door een uitgever moet worden gelezen, verschijnt er nooit meer een boek.”

Van der Meulen die zelf in Leiden geschiedenis heeft gestudeerd, zet “grote vraagtekens” bij de kwaliteit van de afstudeerscripties van de RUL. “In zo'n grote mate teksten overnemen had ik in mijn tijd niet hoeven lappen.” Van de Gein zegt dat er “tegenwoordig wel meer niet-wetenschappelijke scripties” worden afgeleverd. “Veel van onze studenten zijn niet geïnteresseerd in wetenschap.” Zij herinnert zich Kimmel toestemming te hebben gegeven het notenapparaat te vervangen door een bronvermelding aan het eind van ieder hoofdstuk. “Met al die noten begon het er zo afschuwelijk uit te zien.” Zij kent beide handboeken van Wolters Noordhoff waarop Kimmel volgens de uitgevers “te zwaar heeft geleund”. Dat de scriptie van Kimmel zoveel op beide boeken lijkt, was volgens haar niet te voorkomen. “Kimmel kwam met het idee voor de scriptie naar mij toe om een omvattend werk over journalistiek schrijven te maken. Dan moet je sommige onderwerpen wel hetzelfde behandelen als andere handboeken. De eerste vier hoofdstukken van statistiekboeken zijn ook allemaal hetzelfde.”

Adjunct-directeur F. Schreuder van Wolters Noordhoff vindt de bronvermelding volstrekt onvoldoende voor de mate waarin uit zijn handboeken is geput. “Onze beide uitgaven zijn weggestopt in een lange literatuurlijst.”

Het boek Journalistieke Genres was sinds begin juli verkrijgbaar. Het verscheen in een oplage van tweeduizend exemplaren. Volgens Van der Meulen zijn er in de tussentijd naar schatting honderd tot tweehonderd boeken verkocht. Wolters Noordhoff dient geen schadeclaim in.