'Aan één tas heb je niet genoeg'

Zondag vond de negende editie plaats van de Deventer Boekenmarkt, die dit jaar meer dan 100.000 bezoekers trok. Kwaliteit in verscheidenheid is het motto van de 'grootste boekenmarkt van Europa'.

DEVENTER, 4 AUG. 's Ochtends om 6 uur waren de diehards onder de bibliofielen al aan het werk, soms terwijl de handelaren hun spullen nog aan het uitpakken waren. Begerige blikken als in een casino. Te laat komen is 'rien ne va plus'.

“Aan één tas heb je nooit genoeg” zegt later op de dag een vrouw. Geboren in Deventer maar nu wonend in Nieuw Zeeland is ze even over. Ze is vooral op zoek naar boeken over de provincie Overijssel. De vrouw is aan het goede adres want boekhandelaar Chris Boon uit Nunspeet heeft één van zijn drie stands ingericht met streekgebonden geografie. Zijn winkel heet Ratjetoe, en die naam is exemplarisch voor het totaal van de 817 stands die een plaatsje hebben veroverd. Poëzie met 25 procent korting naast Kleiarbeid voor de Fröbelschool en een Historie der Martelaren van Gorkum van Guilielmus Estius uit 1841.

Volgens organisator Hein Te Riele zijn die verscheidenheid, de locatie in de Deventer binnenstad en de laagdrempelige opzet de basis van het succes. Handelaren dienen ingeschreven te staan bij de Kamer van Koophandel en betalen slechts 50 gulden ex. BTW voor een plaats. De kwaliteit van het gebodene, zegt Te Riele, is er de afgelopen jaren alleen maar op vooruit gegaan. “Twee jaar geleden dumpten sommigen nog gewoon een paar dozen op een hoop en graaien maar. Die zijn van de lijst geschrapt. We verlangen een kwalitatief goede presentatie van de handelaren. Gelukkig corrigeren zij elkaar daar ook onderling op. Dat is ook beter voor hun omzet”.

Zelf spaart Te Riele als lid van het Deventer sigarenrokersgenootschap Schuim en As vooral foto's van sigaren rokende beroemdheden. Verguld toont hij zijn aanwinsten: foto's van Rudolph Valentino en Ma Flodder en een Zweeds pornoblaadje “waarin dames wilde capriolen met de sigaar uithalen”.

Rond 12 uur is het meest gezochte boek in Deventer het informatieboekje met de plaats en nummers van de standhouders. “Typisch Nederlands”, zegt Te Riele, “Vorig jaar hadden we er net zoveel (5000) en hielden we over. Toen kostte het boekje 3 gulden. Nu kost het een knaak en is het op”.

Op de Nieuwe Markt staat de stand van de Lions Deventer-Zuid. De serviceclub heeft boeken ingezameld en verkoopt deze ten bate van de Stichting Etty Hillesum Centrum. Hillesum woonde, voordat ze in Amsterdam ging studeren, acht jaar in Deventer. De Lions ondersteunen dit soort goede doelen “op een gezellige manier” zegt clublid Willem Zonnenberg met een pils in de hand.

Voor de Openbare Bibliotheek op de Brink staat de kraam van het Nederlandse Tolkien Genootschap Unquendor (elfentaal voor Holland). Veertig jaar geleden verscheen de eerste Nederlandse vertaling van In de ban van de Ring. Het genootschap viert dit feit met een tentoonstelling in de bibliotheek en een prijsvraag. Wie het antwoord weet op vragen als 'als 3=11, dan is 9=? 17- de nazgûl - Ar-Pharazon - mensen' kan een reis naar Oxford winnen.

Maar de fraaiste boeken in Deventer zijn misschien niet eens op de markt zelf te vinden. In het stadhuis is de tentoonstelling Deventer Topstukken ingericht met een hoogwaardige selectie uit de Stads- of Athenaeumbibliotheek. De vitrines bevatten onder meer een fragment van een handschrift op perkament van Jacob van Maerlants Spiegel Historiael uit ca. 1300, en een gebonden editie uit 1474 van Reynardus Vulpes, de latijnse vertaling van Gerardus van Leempt en Nicolaus Ketelaer.

Aan het eind van de dag stromen nog steeds dikke rijen mensen langs de kramen, maar voor sommigen is het welletjes. Een zwaar beladen vrouw (drie volle tassen) staat de lokale televisieploeg te woord. “Waar ik naar op zoek ben? Naar een plek op een terras, maar alles zit vol”.