Fysiotherapeutische tiltraining voorkomt rugpijn niet

Rugpijn is een van de belangrijkste oorzaken van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid in het bedrijfsleven. Veel bedrijven doen er dan ook alles aan om dergelijk letsel bij hun personeel te voorkomen: tiltrainingen, ergonomisch meubilair, het voorkomen van overmatige inspanning, enzovoort. Hoewel deze aanpak al zeker een halve eeuw bestaat, zijn de resultaten bedroevend; het aantal werknemers met rugklachten is toegenomen en hun klachten worden ernstiger.

De Amerikaanse posterijen hebben nu bij een grote groep postbeambten tijdens een meer dan vijf jaar lopend project onderzoek laten doen naar de effectiviteit van een door fysiotherapeuten verzorgd voorlichtings- en trainingsprogramma bij de preventie van rugklachten (New England Journal of Medicine, 31 juli). Het ging om een zorgvuldig opgezet project van de Harvard Medical School. Er deden 4000 postbeambten mee, waarvan de helft verplicht een trainingsprogramma volgde en de andere helft geen bijzondere aanwijzingen kreeg en als controlegroep fungeerde. De deelnemers aan het programma ('backschool') werden in groepjes van tien onder leiding van een fysiotherapeut geschoold in correct tillen, een goede houding, rugoefeningen en het omgaan met rugpijn. Ook de werkplekken zelf werden onder de loep genomen; zonodig stelde men de houding of het arbeidsproces ter plekke bij. Na een half jaar en vervolgens jaarlijks kregen de postbeambten een opfriscursus. De resultaten van deze aanpak waren verbijsterend slecht: de getrainde werknemers hadden zelfs iets vaker last van lage rugklachten dan de controlegroep.

Een commentator in het New England Journal of Medicine trekt de conclusie 'dat het nu maar eens uit moet zijn met de queeste naar de correcte manier van tillen'. In plaats daarvan moet misschien maar eens wat meer aandacht worden geschonken aan de arbeidsvreugde. Er bestaat een al meer dan 20 jaar oud onderzoek waaruit blijkt dat arbeidsongeschikte werknemers met rugklachten hun werk vaker als onbevredigend beschrijven dan mensen die precies hetzelfde werk doen maar geen last van hun rug hebben. Verder is uit epidemiologisch onderzoek gebleken dat psychologische factoren een veel grotere invloed hebben op het al dan niet ontstaan van rugklachten dan ergonomische aspecten. Kortom, de rugpijn van een werknemer wordt meestal niet ondraaglijk door de fysieke eisen van het werk, maar eerder door de als slecht ervaren arbeidsomstandigheden. Een bedrijf dat ziekteverlet door rugpijn wil voorkomen, moet zijn aandacht dus richten op het personeelsmanagement.

    • Bart Meijer van Putten