Eigen-huisbezitter vogelvrij

De herwaardering van woonhuizen per 1 januari 1997 blijkt de fiscus een effectief wapen in handen gespeeld te hebben tegen eigen-huisbezitters die opkomen tegen een te hoge belastingaanslag. Men moet soms machteloos toezien hoe de belastinginspecteur ten onrechte aftrekposten schrapt.

Het kan er zelfs op neerkomen dat de betrokkenen zich financieel behoorlijk in eigen vlees snijden als ze het geschil aan de rechter durven voor te leggen. Juridisch valt er niets tegen het optreden van de fiscus te ondernemen en zelfs de Nationale Ombudsman heeft er geen moeite mee.

Het fijne van de zaak blijkt uit de ervaringen die een inwoner van Kerkdriel aan de Nationale Ombudsman, Marten Oosting, voorlegde. De man vond dat de inspecteur een aftrekpost ter grootte van 700 gulden ten onrechte niet wilde meetellen. Toen hij er met de inspecteur niet uit kwam, kaartte hij de zaak aan bij de Haagse belastingrechter.

Maar ver kwam hij niet. Meteen nam de inspecteur de belastingaangifte van de man nog eens grondig door, zoals gebruikelijk is bij mensen die naar de rechter stappen. Daarbij bleek dat de man de waarde van zijn huis voor een te laag bedrag in zijn aangifte inkomstenbelasting had vermeld. Daardoor was de huurwaarde (een fictieve inkomenspost voor eigen huisbezitters) 800 gulden te laag uitgekomen. De inspecteur streepte de geclaimde aftrekpost weg tegen de te lage huurwaarde en constateerde dat de man met een 'voordeel' van 100 gulden niets te klagen had.

Dat tegen elkaar wegschrappen heet interne compensatie en is in de fiscale wereld algemeen geaccepteerd. Dit geval trekt de aandacht omdat de grote meerderheid van de huizenbezitters jarenlang een te lage waarde van hun huis heeft aangegeven. Men ging namelijk welbewust goedgelovig af op de waarde waarvoor de gemeente hun huis had getaxeerd, maar die was steevast veel te laag.

Met ingang van 1 januari is daaraan met een nieuw systeem van taxaties een einde gekomen. De taxatiewaarden van de woningen zijn toen flink wat hoger vastgesteld. Het Tweede-Kamerlid Francine Giskes (D66) vertolkte een jaar geleden de angst van veel huizenbezitters toen ze van staatssecretaris Willem Vermeend (Financiën) de verzekering wilde hebben dat de hogere waardering voor de fiscus geen reden zou zijn om alsnog nabetaling van belasting over voorgaande jaren te eisen. Vermeend zegde destijds toe dat de fiscus niet met navorderingen op de proppen zou komen als de huizenbezitter maar niet te kwader trouw was geweest.

Nu terug naar het geval van de belastingbetaler in Kerkdriel. Die wilde toch naar de rechter, interne compensatie of niet. Daar stak de inspecteur een stokje voor. Hij deed een voorstel dat de man niet kon weigeren: als hij toch naar de rechter zou stappen, zou de inspecteur interne compensatie toepassen en ook nog eens de te weinig betaalde huurwaarde over de voorgaande jaren navorderen. Zou de man zijn beroep bij de belastingrechter intrekken, dan liet de inspecteur het er verder bij zitten.

Was deze huizenbezitter dan te kwader trouw? Volgens de Belastingdienst wel. De man had bij een stijgende huizenmarkt over een reeks van jaren dezelfde waarde van zijn huis in de aangifte opgenomen én die waarde was veel te laag. De Kerkdriellenaar zit behoorlijk fout, maar met hem zitten heel wat huizenbezitters fout. Daarmee gaat het nog niet om misdadigers, maar om doorgaans trouwe belastingbetalers die wat opportunistisch de lage taxatie van de gemeente volgden en daar nog wat af deden ook.

Bij de benadering die de Belastingdienst kiest, kunnen deze mensen zich maar het beste koest houden en voorlopig niet te veel zeuren over kleine correcties die de inspecteur op hun aangifte aanbrengt.

Mensen die in de ogen van de fiscus wel te goeder trouw waren, hebben geen dreiging met nabetaling te vrezen, maar wel de werking van de interne compensatie. Ook bij hen kan de inspecteur naar hartelust het rode potlood hanteren omdat het bedrag van de te laag aangegeven huurwaarde als interne compensatie dient.

Vogelvrij in belastingland. Hoe liep het af met de man uit Kerkdriel? Hij trok tandenknarsend zijn beroepschrift in en stapte hevig geëmotioneerd naar de Nationale Ombudsman. De man voelt zich het slachtoffer van fiscale chantagepraktijken. Daar is volgens de Ombudsman niet de minste reden voor. De inspecteur heeft volgens Oosting correct gehandeld door een voorstel te doen dat voor de betrokkene voordelig uitpakte. Bovendien had de man toch rustig zijn beroep op de rechter kunnen doorzetten? Zo lusten we er nog wel een.

Belastingdienst zet huurwaarde in als wapen bij aangifte