Bewakingsdienst voor 'horecabegeleiding'

Twee Friese gemeenten zetten particuliere beveiligingsdiensten in om overlast van vandalen en luidruchtige toeristen aan te pakken. De Friese korpsleiding is er niet gelukkig mee. “Ha, Schwarzeneggertje, bist du wieder da?”

LEMMER, 2 AUG. Lemmer om 01.15 uur: De Oudesluis, hartje centrum, is in diepe rust. Bewaker Menno, in een grijs jack waarop aan alle zijden de naam van de bewakingsdienst zichtbaar is, staat op een hoek en tuurt naar de motorkruisers in het haventje. Collega Jaap heeft per portofoon gemeld dat een groepje jongeren langs het water zijn kant op komt. “Jongens, een beetje rustig, er zijn mensen die morgen weer vroeg op moeten”, maant hij een paar schreeuwende jongens tot kalmte, terwijl hij op zijn mountainbike een eindje meefietst. Het blijken Gelderse tieners te zijn die naar hun slaapplaats op een charterschip wandelen. De meesten waarderen het dat particuliere bewakers in Lemmer een oogje in het zeil houden. Een meisje: “Wij zijn nogal herrieschoppertjes”, en wijzend op Jaap zegt ze: “Als hij er niet was, lag iedereen hier nu wakker.”

Menno en Jaap, werkzaam bij Schaaf Bewaking en Beveiliging, rijden in de zomermaanden elke nacht zes à zeven uur in het Lemster centrum op hun mountainbikes rond. Hun baas, Mark Schaaf (34), zette zeven jaar geleden de bewakingsdienst op. Inmiddels heeft hij 45 mensen in dienst. Naast ondernemers maken ook Friese gemeenten gebruik van zijn beveiligingsdiensten.

In de drukke watersportplaats Lemmer, die 's zomers duizenden toeristen trekt, geeft Schaaf voor het tweede jaar 'horecabegeleiding'. Luidruchtige toeristen worden tot de orde geroepen en beginnende vechtpartijen worden gesust. Schaaf is de enige beveiligingsdienst in het land die op deze wijze opereert. In overleg met de gemeente besloot de Lemster middenstand Schaaf in te huren. Toeristen klaagden over de overlast van lallende lieden die touwen van bootjes losgooiden, urineerden in portieken en brievenbussen en die vernielingen pleegden. Een kapotgetrapte lantaarnpaal of stoplicht was geen uitzondering in het oude Friese vissersdorp.

Lemmer zit niet te wachten op een slechte naam bij de toeristen. Maar voor permanent toezicht had de politie van het district De Meren te weinig mensen, zeker nu in het hoogseizoen agenten tijdelijk op de Waddeneilanden worden ingezet. Sinds 1991 werken agenten van de wal op Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Dat gebeurt zeer tegen de zin van de gemeentebesturen van Lemsterland, Skarsterlân (Joure) en Gaasterlân-Sleat, die vinden dat ook hun gemeenten overspoeld worden met toeristen.

Burgemeester J. Bosma van Lemsterland zegt dat hij mede door de detachering van agenten op de Waddeneilanden gedwongen is meer dan een ton uit te geven aan particuliere bewaking om de openbare orde te handhaven.

Bosma: “Voor permanent preventief toezicht hebben we te weinig politie.” De inzet van Schaaf is overigens effectief, aldus Bosma. “De overlast daalt, het aantal aangiften stijgt. Is er wat aan de hand, dan bellen Schaafs mensen de politie die direct tot aanhouding kan overgaan, omdat er getuigen zijn.” Schaafs beveiligingsmensen kunnen iemand die op heterdaad betrapt wordt bij het plegen van een strafbaar feit, net als elke burger aanhouden en aan de politie overdragen.

Volgens Schaaf is het vooral de aanpak die succesvol is. “Omdat wij elke nacht in Lemmer zijn, kennen de uitgaanders ons. Wij benaderen ze loyaal en wijzen ze op hun verantwoordelijkheden. Agressie wekken we zelden of nooit op. Ik word door Duitse discogangers wel begroet met: “Ha, Schwarzeneggertje, bist du wieder da?”

Sinds anderhalve maand fietsen nu ook twee bewakingsmensen van Schaaf door Joure (Skarsterlân), waar een groepje jongeren al maanden overlast veroorzaakte. Burgemeester Kuiper beschouwt de inzet van particuliere bewakers in zijn gemeente in feite als een brevet van onvermogen. Maar de politie, die kampt met onderbezetting en bovendien in het hoogseizoen mensen moet afstaan aan de Waddeneilanden, kan de taak volgens de burgemeester niet aan. Kuiper: “Natuurlijk moet de politie het openbaar domein bewaken, maar daar hebben ze te weinig agenten voor. De Staat der Nederlanden zet ons voor het blok”.

Maar hoofdcommissaris P. van Brakel van de politie Friesland vindt dat particuliere beveiligingsdiensten niet in het publieke domein thuishoren. “Het bewaken daarvan is van oudsher een taak van de overheid. Ik waardeer dat gemeenten willen investeren in extra veiligheid, maar ik heb moeite met de manier waarop. De democratische controle ontbreekt. De beveiligingsdiensten worden niet aangestuurd door de politie. We moeten voorkomen dat er in Nederland allerlei soorten toezichthouders op straat lopen. De burger begrijpt er niks meer van als hij straks door zestig verschillende uniformen op de rug wordt getikt.” De gemeenten zouden beter politiesurveillanten kunnen inhuren voor dezelfde taak, meent Van Brakel. “Dat kost misschien iets meer, maar dan hebben ze volledig opgeleide, algemene opsporingsambtenaren.”