Wilhelmina (2)

Het artikel van dr. Michman geeft een heel goed inzicht in Hitlers bezettingspolitiek. De West-Europese landen kregen een militair bewind met uitzondering van Nederland.

Ons land, waarvan het staatshoofd naar Engeland vertrok, kreeg een burgerlijk bestuur toegewezen, d.w.z. een regime van fanatieke nazi's. Het vertrek van Wilhelmina leidde indirect tot de meest effectieve joden-vervolging in West-Europa. De analyse van Michman is sluitend. De vraag is alleen of dezelfde analyse ook in 1940 gemaakt had kunnen worden. Alleen dan was de besluitvorming mogelijk geweest die Michman voor wenselijk hield. Maar in 1940 had de Nederlandse regering geen enkel inzicht in de kaarten die Hitler ging uitspelen.

En hoewel het lot der joden zeer somber was dachten nog maar weinigen aan de mogelijkheid van een Endlösung. Als de Nederlandse regering vóór de Duitse inval inzicht had gehad in het duivelse draaiboek van Hitler dan zou men een scenario voor het geval van Nederlands bezetting gereed hebben gehad. Of Wilhelmina dan wel of niét zou zijn uitgeweken, laat ik in het midden, maar in ieder geval zou er dan sprake geweest zijn van een goed onderbouwde besluitvorming. Nu kon alleen in grote haast en paniek een knoop worden doorgehakt. Achteraf fout? Maar dan toch onvoorzienbaar en dus niet verwijtbaar fout!