Wilhelmina (1)

In zijn artikel van 25 juli stelt dr. Michman, dat koningin Wilhelmina in 1940 het goede voorbeeld had moeten geven om in Nederland te blijven. Zij zou dan (aldus schrijver) een rots in de branding hebben kunnen zijn en een oriëntatiepunt voor alle weifelaars en collaborateurs.

Zij had de Nederlandse secretarissen-generaal en de Hoge Raad kunnen waarschuwen dat het hun verboden was de Grondwet te schenden door het aanvaarden van de Ariër-paragraaf. Een wel heel naïeve kijk op de ruimte die de Duitse bezetters Wilhelmina zouden hebben gelaten. Alsof zij zich ook maar iets van haar zouden hebben aangetrokken.

In Michmans artikel zit verder de wonderlijke tegenstelling (de draai), dat de Wilhelmina die naar Engeland uitweek slap was en dat de Wilhelmina die in Nederland zou zijn gebleven de schier bovenmenselijke kracht zou hebben gehad de Duitse bezetters werkelijk de voet dwars te zetten. Wij weten inmiddels hoe het de Belgische Koning Leopold (die bleef) is vergaan. Hoe het met Maarschalk Pétain is gelopen, heeft bepaald niet tot Frankrijks zegen en glorie bijgedragen.

Het bevoegd gezag te laten vertrekken en zelf te blijven heeft ontegenzeggelijk iets 'chique's'. De gouverneur-generaal van Nederlands Indië, jhr. Tjarda van Starkenborgh Stachhouer heeft die op zichzelf kranige stap gezet. Maar zonder daar enige afbreuk aan te willen doen moet worden opgemerkt, dat hij tijd tot voorbereiding had (wat niet het geval was bij het op 10 mei 1940 door Duitse parachutisten belaagde Den Haag) en dat hij in gevangenschap weinig heeft kunnen uitrichten. Wilhelmina is in Londen velen tot steun en tot goed voorbeeld geweest. Kortom, wat in zulke situaties (gaan of blijven) wijsheid is en wat mogelijk en effectief, is moeilijk te bepalen.

Beschouwingen daarover mogen natuurlijk worden gehouden. Maar graag bescheiden van toonzetting en onder het motto 'it is easy to be wise after the event' en zelfs dat is niet altijd makkelijk. Michman's artikel lokt niet alleen een weerwoord uit, maar ook weerzin, aangezien het iemand raakt die in moeilijke omstandigheden haar goede bedoelingen, vaderlandsliefde en inzet ruimschoots heeft getoond.