Nieuwe eigenaar mag Desmet exploiteren

AMSTERDAM, 1 AUG. De nieuwe eigenaar van het filmtheater Desmet in Amsterdam, film- en videodistributeur O. Merkelbach, heeft vanaf vandaag ook de exploitatie van het theater aan de Plantage Middenlaan overgenomen van de Stichting Filmtheaters. Dat is het resultaat van een uitspraak in kort geding gistermiddag van de president van de Amsterdamse arrondissementsrechtbank, mr. W. Tonkens-Gerkema.

De overdracht van de exploitatie aan Merkelbach door het bestuur van de Stichting Filmtheaters was aangevochten door een van de bestuursleden, de vertegenwoordigster van staf en medewerkers M.L. Snoep, die haar vijf medebestuursleden voor de rechter daagde omdat de beslissing buiten haar aanwezigheid genomen zou zijn. De president sprak echter al een kwartier na afloop van de zitting uit dat de besluitvorming in het bestuur rechtmatig was geweest en niet in strijd met de doelstellingen van de Stichting Filmtheaters.

De achtergrond van het conflict is een verschil in beoordeling van de situatie in Desmet, nadat oprichter en directeur R. Langestraat in de loop van 1996 ziek geworden was. Volgens de grootst mogelijke meerderheid van het bestuur, waarvan zowel Langestraat als de vorige eigenaar van het pand P.M.T.C. van Hest deel uitmaken, bleken staf en (vrijwillige) medewerkers niet in staat de verantwoordelijkheid voor de exploitatie van het theater op een zinnige wijze te dragen.

Ook een door het bestuur aangestelde interim-manager liet in mei van dit jaar weten dat “de staf niet de instelling had om de Desmet-organisatie met enthousiasme te leiden en voor te bereiden op de afbouw”. Met de 'afbouw' wordt gedoeld op de plannen drie of vier nieuwe filmzalen toe te voegen aan de twee bestaande.

Die schildering van de stand van zaken wordt betwist door staf en medewerkers, en dus ook door hun vertegenwoordigster in het bestuur. Volgens staflid C. Jamin is 'er helemaal niets mis in Desmet' en wil Langestraat alleen maar dat het door hem opgerichte theater, met een geprononceerde kunstzinnige programmering, niet zonder hem blijft voortbestaan.

Bestuurslid I.A. Hughan, kleindochter van bioscooppionier Jean Desmet, meent uitsluitend te zijn gemotiveerd door de wens dat Desmet als filmtheater in stand blijft. Daarom besloot ook de aan de Desmet-familie gelieerde eigenaar van het pand Van Hest het onroerend goed voor de relatief bescheiden prijs van een miljoen gulden over te dragen aan Merkelbach. Diens filmdistributiebedrijf RCV Distribution, dat voor de helft eigendom is van uitgeversconcern VNU, voert sinds enige tijd een agressieve expansiepolitiek in de Nederlandse bioscoopwereld.

Voorwaarde bij de verkoop was dat het pand per 1 augustus beschikbaar zou zijn voor een nieuwe exploitant. Daarom besloot (de meerderheid van) het bestuur van de Stichting Filmtheaters ook tot het beëindigen van de exploitatie van Desmet. Merkelbach benoemde per 1 november een nieuwe directeur, D. van de Pas, voormalig programmeur van het Utrechtse filmtheater 't Hoogt.

Voor de programmering van Desmet heeft de overdracht van de exploitatie de eerstkomende weken nog geen gevolgen, zo bevestigde gisteren een woordvoerster van RCV. Zowel Merkelbach als RCV-directeur S.F. Maltha, zijn op dit moment met vakantie. In de toekomst valt te verwachten dat Desmet als 'art-house'-bioscoop geprogrammeerd zal worden met films van RCV, die echter over het algemeen een iets commerciëler karakter dragen dan de films die Langestraats maatschappij Argus Film aan Desmet leverde. Ook Argus Film is of wordt verkocht aan Merkelbach.

De staf en medewerkers van Desmet, wier arbeidsrechtelijke positie de nieuwe exploitant lijkt te willen respecteren, waren gisteren zeer aangeslagen door de ondubbelzinnige uitkomst van het kort geding. In de nieuwe constellatie zien zij waarschijnlijk geen ruimte voor continuering van de avant-gardistische positie die Desmet in het landschap van de Nederlandse filmtheaters innam.

Een aantal van hen koestert plannen om samen met de stichting SMART Project Space een aantal nieuwe filmzalen te bouwen in de voormalige voetgangerstunnels onder het Mr. Visserplein, enkele honderden meters verwijderd van Desmet. De plannen behelzen ook ruimtes die 'een platform creëren voor hedendaagse, vernieuwende beeldende kunsten', alsmede een grand café en een nachtclub.