Allemaal op zoek naar het paradijs

Jacques Wallage citeerde in NCRV's live-programma Het Reces een wijze uitspraak van zijn vader: “De mens is naar zijn aard geen landverhuizer.” Om die reden had Wallage, zijn zionistische opvoeding ten spijt, zich nooit in Israel gevestigd.

Het was, eindelijk, een sterke aflevering van Het Reces omdat Wallage niet om de vragen heendraaide en zijn ambivalente gevoelens over zijn politieke carrière durfde te uiten. Hij had zijn 'plicht gedaan' in plaats van zijn 'passie gevolgd' toen hij destijds het staatssecretariaat van Onderwijs verwisselde voor dat van Sociale Zaken.

Een vriend vond hem daarna ook minder 'jolig' geworden. Over het fractievoorzitterschap van de PvdA zei Wallage: “Het is een leven dat je voor een deel opeet als je niet oppast.” En hij gaf het toe: eigenlijk was hij liever burgemeester van Amsterdam geworden.

Of de familie Gümüs mag blijven? Wallage: “Ik hoop dat het kan. En het kan alleen als de regels veranderd worden. Als je ze laat blijven, moet dat voor iedereen gelden. Dan krijg je een soepeler beleid voor illegalen in Nederland.”

Nova was deze week op het goede idee gekomen een mini-serie te wijden aan 'de nieuwkomers van toen': de eerste immigranten uit de jaren zestig. De serie bewees ondubbelzinnig het gelijk van Wallage's vader. Van de Vietnamese, Spaanse en Turkse immigranten hoorde ik slechts één man (een Spanjaard) zeggen dat hij nooit meer naar zijn land had terugverlangd. De rest barstte van het heimwee.

Een Vietnamese bootvluchtelinge verdrong haar verdriet door met haar gezin onmenselijk hard te werken in haar restaurant in Zeeland. Haar dochter was allang niet meer tevreden met zo'n bestaan. Een Spanjaard zei: “Hoe ouder je wordt, hoe meer heimwee. Vooral als je geen werk meer hebt. Je blijft hier een onbekende.”

Turkse gedupeerden blikten terug op de rassenrellen van 1972 in de Rotterdamse Afrikaanderwijk. “Ze zijn te lui om voor de duvel te dansen, het zijn galbakken”, zei een Rotterdammer in een archieffilmpje over hen.

Daarna zijn er in die wijk geen rassenrellen meer geweest, maar er is dan ook nogal wat veranderd: toen was vijf procent van de bevolking allochtoon, nu 73 (!) procent. Ook de relschoppers zijn vertrokken, zou je kunnen zeggen, maar daarmee is het probleem niet opgelost.

Enfin, wij Nederlanders hebben het ook niet altijd gemakkelijk. Dat bewees het TROS-programma Spreekuur Laat de afgelopen weken. Daarin praatte Freek Simon (“Jajajaja”) met psychologen over de grote problemen des levens. Kijkers mochten de hunne telefonerend voorleggen. Ik heb het ook nog even overwogen, want je schijnt er behoorlijk van op te knappen als je je particuliere leed naar een paar honderdduizend huiskamers schreeuwt. Maar de kwaliteit van de psychologen in de studio kon me niet voldoende overtuigen.

Gisteravond meldde zich een mevrouw met een verleden vol incest, slechte huwelijken, mps, baarmoederkanker, reuma, eenzaamheid en een pas gestorven kleinkind. Het was alsof de duivel al zijn overuren aan háár leven had gewijd.

“Ik blijf in die rol”, zei ze, “hoe kom ik eruit?”

“U zit niet in die rol”, zei Manfred van Doorn, doctorandus in de psychologie, glimlachend. “U praat er met zoveel soevereiniteit over. U bent eigenares van uw levensloop, u bent in dit aspect al geen slachtoffer meer.”

“Dat is geen antwoord”, zei de vrouw, “ik wil eruit.”

“Zoals u erover praat: dat is de poort naar het koningschap”, hield Van Doorn vol. “U heeft een kern in uw ziel die boven uw lot staat. Ik hoor in uw stem een grootsheid die...”

“Hm”, zei de vrouw.

“Het klinkt een beetje plat, maar dit is het wat mij betreft.”

“Misschien ben ik wel op zoek naar het paradijs”, zei de vrouw.

Dat had ze beter niet kunnen zeggen. “Dit klinkt alweer zó authentiek”, juichte Van Doorn, “u bent al in het paradijs.”

Als we een paar van zulke psychologen nu eens loslieten in de probleemwijken van onze grote steden - zou het dan niet allemaal snel goedkomen?

De TROS wil zo'n actie vast wel ondersteunen met een soeverein uurtje authentieke live-tv.