Ivantsjoek verbaast weer

Een vreemde fout maakte ik vorige week toen ik schreef dat Najdorf in 1994 in het toernooi van Mar del Plata 5 uit 9 haalde.

Het zou niet slecht zijn geweest voor een 84-jarige, maar in het boek van Postma waaruit ik de score dacht over te schrijven, staat toch heel duidelijk dat hij 6,5 uit 9 maakte. Ik heb de grote man onrecht gedaan.

Volgens sommigen deed ik dat ook door het niet over de Najdorf-variant van het Siciliaans te hebben, maar ter verdediging kan ik opmerken dat het een beetje toevallig is dat de naam van Najdorf aan deze variant is verbonden.

Als de stampartij wordt vaak Bogoljubow-Canal, Karlsbad 1929 opgegeven en Opocensky en Kotov hebben het systeem ook verschillende keren gespeeld voordat Najdorf het in 1947 oppikte. De Russen, die vroeger niet graag namen van Westerse spelers aan openingsvarianten verbonden, hadden het vaak neutraal over 'het systeem met 5...a6'. Het valt nog mee dat ze het niet de Stalin-variant of de Jezjov-variant noemden, want het volgende partijtje kan toch zeker een soort 'proto-Najdorf' genoemd worden. De witspeler kennen wij allen, de zwartspeler was enige tijd hoofd van de geheime dienst van de Sovjet-Unie.

Wit Josef Stalin-zwart Nikolai Jezjov, Moskou 19261. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 Pbd7 Nog niet helemaal een Najdorf-variant, want die begint met 5...a6. 6. Le2 a6 Maar nu heeft het er toch veel van weg. 7. 0-0 e6 8. f4 b5 9. a3 Lb7 10. Lf3 Db6 11. Le3 Dc7 12. De2 Le7 13. g4 Pc5 14. Dg2 0-0 15.

Tad1 Tfe8 16. g5 Pfd7 17. Td2 e5 18. Pf5 Pe6 19. Pxe7+ Txe7 20. f5 Pd4 21. f6 Tee8 22. Lh5! g6 23.

Lxg6! hxg6 24. Dh3 Pe6 25. Dh6 Dd8 26. Tf3 Pxf6 27. gxf6 Tac8 28. Tdf2 en tegen de dreiging 29.

Th3 viel niets meer te bedenken.

Zwart deed nog 28...Dxf6 en verloor snel.

Een mooi partijtje van Stalin, maar ongetwijfeld een verzinsel.

De schaakkracht van Stalin werd goed getypeerd door een Sovjet-generaal die zei: “Niemand van ons heeft hem ooit achter het bord gezien, maar wij zijn er allen van overtuigd dat hij zeer sterk speelt.“

Wij kunnen niet in het verleden blijven verwijlen. Afgelopen zondag won Vladimir Kramnik het toernooi in Dortmund. Hij heeft een speciale band met die stad. In 1992 maakte hij er zijn internationale debuut, in 1993 speelde hij er weer en de afgelopen drie jaar won hij het toernooi, vorig jaar samen met Anand, die nu tweede werd. Steeds duidelijker wordt het dat Kramnik als de tweede speler ter wereld beschouwd moet worden, na Kasparov.

Karpov kan de laatste tijd niet veel goeds meer doen. Nu werd hij gedeeld zesde met vier punten, gelijk met Short en Gelfand. Na ieder middelmatig resultaat van Karpov wordt de kans op een match tussen hem en Kasparov kleiner.

Als Nigel Short in een belangrijk toernooi speelt, lees ik altijd The Sunday Telegraph, waar hij een schaakrubriek heeft. Het is een zeldzaam voorrecht om een topspeler heet van de naald verslag te zien doen van zijn toernooien en Short doet dat altijd heel aardig.

Afgelopen zondag beschreef hij zijn verbazing over het gedrag van Ivantsjoek toen die de volgende stelling had bereikt.

Wit Anand-zwart Ivantsjoek, Dortmund, eerste ronde. Zwart staat een pion voor, maar het is duidelijk dat wit beter staat door zijn actieve stukken. Ook is het duidelijk dat wit heel moeilijk verder kan komen, doordat zijn toren aan de verdediging van c2 is gebonden. Plotseling trok Ivantsjoek zijn jasje aan en stormde hij het gebouw uit. Anand bleef achter zijn bord zitten en keek verbaasd in het rond. Short ging naar Anand toe om te vragen wat er gebeurd was. “Heeft hij opgegeven?“ “Ja.“ “Stond hij verloren?“

“Nee.“

De volgende dag was Anand tot de conclusie gekomen dat hij toch gewonnen had gestaan in de diagramstelling: “Op de lange termijn is zwart verloren. Tegen de gecombineerde dreigingen tegen zijn koning en de kwetsbare h-pion kan hij zich niet verdedigen.“

Short deed of hij het begreep, al merkt hij op dat de kwetsbaarheid van de zwarte h-pion in de diagramstelling nou niet direct in het oog springt.

Twee ronden later overkwam Ivantsjoek weer een ongelukje.

Wit Kramnik-zwart Ivantsjoek1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. d2-d4 e7-e6 5. e2-e3 Pb8-d7 6. Dd1-c2 b7-b6 7. Lf1-d3 Lc8-b7 8. 0-0 Lf8-e7 9. b2-b3 Ta8-c8 10. Lc1-b2 Volgens Short was dit het enige moment in de partij waar Ivantsjoek lang nadacht. 10...c6-c5 11. c4xd5 c5xd4 Hij had hier ook moeten nadenken, want met 11...exd5 had hij nog een heel behoorlijke stelling kunnen krijgen. 12. d5xe6 d4xc3 13. e6xd7+ Pf6xd7 14. Lb2xc3 Le7-b4 15. Ld3-c4 Lb7xf3 16. g2xf3 Lb4xc3 17. Dc2xc3 Dd8-g5+ 18. Kg1-h1 b6-b5 Ivantsjoek had ver gerekend op de tiende zet.

Het lijkt alsof hij een stuk wint.

Wits volgende zet had hij echter over het hoofd gezien. 19. Dc3-a5 Moeilijk te zien, negen zetten geleden. Zwart wint geen stuk, maar verliest nog een pion. Ongelovig schudde Ivantsjoek enige malen het hoofd. Vele spelers en toeschouwers, aldus Short, voorspelden op dit moment correct zijn volgende zet: zwart gaf op.

Kramnik hoefde niet diep te denken in deze partij, want alles tot en met de slotzet 19. Da5 was hem vorig jaar al verteld door zijn collega Aleksej Drejev.

Ook Kramniks overwinning op Karpov lijkt heel makkelijk te zijn gegaan, maar dat zal wel gezichtsbedrog zijn. Karpov werd weggevaagd.

Wit Kramnik-zwart Karpov

1. Pg1-f3 Pg8-f6 2. c2-c4 b7-b6 3. g2-g3 Lc8-b7 4. Lf1-g2 e7-e6 5. 0-0 Lf8-e7 6. Tf1-e1 0-0 7. Pb1-c3 d7-d5 8. c4xd5 Pf6xd5 9. e2-e4 Pd5xc3 10. b2xc3 Pb8-c6 In het 'supertoernooi' van Las Palmas 1996 deed Anand 10...c5 tegen Kramnik. Kramnik won mooi.

Karpov doet het traag en voorzichtig. 11. d2-d4 Pc6-a5 12. h2-h4 Tf8-e8 13. h4-h5 h7-h6 14. Pf3-e5 Le7-d6 15. Lc1-f4 Dd8-e7 16.

Dd1-g4 Kg8-h8 17. Pe5-d3 Ta8-d8 18. Ta1-d1 Lb7-c6 19. e4-e5 Ld6-a3 20. Lg2xc6 Pa5xc6 21. Te1-e4 De7-d7 22. Dg4-f3 La3-f8 23. Lf4-e3 Pc6-a5 Hij heeft wel erg lang gewacht met zijn tegenspel. 24. g3-g4 Pa5-c4 25. g4-g5 Pc4xe3 26. f2xe3 h6xg5 27. Te4-g4 Dd7-e7 28. Td1-f1 Td8-d7 29. Df3-g3 f7-f6 30. e3-e4 De7-a3 31. e5xf6 Da3xc3 32. f6-f7 Te8-c8 33. d4-d5 e6xd5 34. e4-e5 c7-c5 Beter laat dan nooit. 35. Tf1-f3 Direct 35.

Txg5 was ook goed. 35...c5-c4 36.

Pd3-f2 Dc3-e1+ 37. Kg1-g2 Lf8-e7

38. Tg4xg5 Le7xg5 39. f7-f8D+Zwart gaf op.