'Falstaff is zo ritmisch, daar moet je wel op lopen'

De opera's in het West-Friese dorp Spanga zijn sinds 1989 uitgegroeid tot een traditie. Deze zomer staat Verdi's 'Falstaff' op het programma. “In operahuizen word ik vaak op het matje geroepen vanwege mijn strakke regie”, zegt regisseur en initiatiefneemster Corina van Eijk.

Falstaff, 27 juli, (première), 30 juli, 1, 3 en 5 augustus. Reserveringen: tel. (0561) 481131

SPANGA, 19 JULI. Het is zo langzamerhand een vertrouwd beeld: tenten, bouwketen, caravans en een grote halfopen tent in het weiland van boer De Wolff aan de Gracht in Spanga. Opera op het platteland is sinds 1989 een traditie in het West-Friese dorp, het 'Verona van Weststellingwerf'. Om de twee jaar strijkt regisseur Corina van Eijk (35) hier met een internationaal gezelschap neer voor de repetities en uitvoeringen van een 'openluchtopera'.

De plaatselijke loonwerker groef weer een enorme geul - met vijf bij 17,5 meter groter en ook dieper dan ooit - die dienst doet als orkestbak. Een grote hoop aarde ligt in een hoek van de bak. Koorleden in korte broek proberen een modderwand met een houten plaat te stutten. “Hij stond op instorten”, roept een zanger. De regenval gaf nog geen grote problemen. De boer heeft in geval van nood een paar pompen paraat.

Van Eijk koos voor de zesde Spanga-editie Verdi's vijfentwintigste en laatste opera Falstaff. Dat gebeurde in nauw overleg met de vaste dirigent van 'Spanga', David Levy, die dit jaar werd benoemd tot dirigent van de Bastille, de Parijse Opera. Eerder bracht Van Eijk in Spanga Amore van Donizetti - waarbij haar huisje en een sloot als natuurlijke decorstukken dienden - Rigoletto van Verdi, Offenbachs Les contes d' Hoffmann, The Rake's Progress van Stravinsky en Samson et Dalila van Saint-Saëns.

Falstaff is volgens Van Eijk een prachtige stuk, waarin het theatrale en het muzikale naadloos op elkaar aansluiten. “Het is een tragi-komische opera, die nergens lichtvoetig is”, zegt Van Eijk die rondloopt in korte gerafelde broek en kaki shirt. Gedurende de zes actes van Falstaff is het toneel druk bezet.

Steeds zijn er tussen de acht en tien zangers die in ensembles zingen. “Dat maakt de opera levendig”, aldus Van Eijk, die de solisten en koorleden volop laat bewegen.

Toen ze het repertoirestuk in april in Keulen zag gebeurde dat niet. “In Duitsland hebben ze een vreselijke hekel om te lopen op muziek. Maar deze opera is ritmisch zó dwingend dat dat wel moet”. Haastig voegt ze eraan toe.

“Naar mijn smaak.” In Keulen leken de zangers en koorleden aan het werk te zijn. “Terwijl het hier keten is”, zegt kostuumontwerpster Heleen Heintjes, die Van Eijk bij het gesprek roept. “Maar wel zeer geconcentreerd keten”, vult de regisseur aan. “We nemen deze opera heel serieus, maar werken er met zoveel plezier aan, dat we met volle teugen genieten.”

“Falstaff is goed gecomponeerd en heeft raken teksten, daar kun je veel mee doen.” Dat doet Van Eijk dan ook. Ze zet Falstaff neer in een burgerlijke omgeving. De nette dames dragen truttige broekrokken en hebben hoogblonde, naar binnen gekrulde kapsels. Falstaff loopt er in een fel rood kostuum tussendoor. De achterkant van de tent is open en het maïsveld en de weg vormen levendige decorstukken. De zangeressen verdwijnen op zeker moment al zingend over de weg uit het zicht van het publiek.De vadsige Falstaff heeft Van Eijks sympathie. Eén zin uit libretto was voor haar essentieel. “Falstaff zegt op zeker moment: 'Allerlei mensen zijn er trots op dat ze mij voor de gek houden, maar toch zouden zij met al hun bluf zonder mij geen korreltje zout bezitten.' Falstaff is ijdel, maar onconventioneel. Hij bedriegt de bedriegers. Verdi relativeert in deze opera in hoge mate.” Van Eijk geeft hem gelijk. “Het is beter alles niet zo serieus te nemen in het leven. Alles heeft een keerzijde.”

Van Eijk is met de 21 koorleden, tien solisten en 51 orkestleden vijf weken aan het repeteren. Er zijn veel bekende gezichten. De Bulgaarse bariton Peter Michailov, die Falstaff vertolkt, speelde ook de titelrol in Rigoletto en zong tevens in The Rake's Progress. Sopraan Monique Krüs (Mrs. Ford) was al vanaf de start van de 'Spanga-opera's' van de partij en de Engelse mezzo-sopraan Mary-Rose Langfield (mrs. Quickly) behoorde ook tot de cast van Samson et Dalila. Van Eijk houdt van het werken met bekende zangers, omdat die weten hoe gedetailleerd zij te werk gaat. “Ik leg elke centimeter op het toneel vast.

Ik ga door tot het goed is. Zangers leg ik duidelijke grenzen op. Dat weten de mensen met wie ik langer werk. Maar in operahuizen word ik vaak op het matje geroepen vanwege die strakke regie.''

Dat is ook de reden dat ze om de twee jaar in het Friese gehucht haar eigen theater bouwt. “Ik heb hier niet alleen volledige artistieke vrijheid, maar ben ook helemaal eigen baas. Ik kan hier mijn beroep uitoefenen zonder enige concessie. In operahuizen krijg je zangers en dirigent op je bordje geworpen.

Hier bepaal ik alles zelf.” Daarom ook heeft ze er nog steeds lol in. “We worden steeds professioneler. Het is een feest om met deze mensen te werken.”

Eén ding is nog onveranderd. “De tribunes in de tent zitten nog even hard. De bezoekers moeten dus een kussentje meenemen.”