Philippe Séguin; Emotionele populist

PARIJS, 7 JULI. Aan ironie geen gebrek. Pas nu de politieke boedel van Jacques Chirac wankelt op de rand van het faillisement, krijgt Philippe Séguin er de leiding over.

Zolang Edouard Balladur en Alain Juppé hun geluk op de nationale economie beproefden, troonde Séguin hoog op de voorzitterszetel van de Assemblée Nationale, en dacht er het zijne van. Nu hij de touwtjes in handen krijgt, is rechts de regeringsmacht kwijt.

De anti-Maastrichtenaar en eeuwige rivaal van Alain Juppé pleitte met wisselende volmondigheid voor 'een andere economische politiek'. Minder overgave aan het Angelsaksische marktdenken en de Duitse budgetaire obsessies. Meer nadruk op werk en nationaal zelfrespect voor de Fransen. Maar eerst Balladur (met instemming van de linkse president Mitterrand) en later Juppé (met dito steun van de 'eigen' president Chirac) koersten af op de euro en trachtten het begrotingstekort en de overbloezende staat te trimmen. Met matig succes, althans in de ogen van het Franse volk.

Séguin moet namens de gaullisten nu oppositie gaan voeren op het moment waarop premier Jospin een alternatieve politiek probeert te voeren die veel lijkt op wat Séguin al die jaren in zijn hoofd had. Ook Jospin geeft alle aandacht aan bestrijding van de werkloosheid, desnoods met minder strakke toepassing van de criteria van het Verdrag van Maastricht. Jospin was altijd voor het verdrag, Séguin heeft zich het afgelopen jaar mondjesmaat ertoe bekend, al was het maar om zich regerings-fähig te maken. Zijn openlijke argument: het Euro-referendum waarbij ik in '92 de nee-campagne leidde heeft het verdrag geaccepteerd, het bindt dus ons allen.

Philippe Séguins enige probleem heet niet Jospin. Hij is na de nederlaag van de als kil en technocratisch ervaren Juppé vrij snel als de enig denkbare redder aanvaard, maar dat wil niet zeggen dat alle gaullisten zijn ideeën en vooral zijn instincten delen. De jonge, pragmatische Juppé-vleugel heeft in het zand gebeten, en betuigt nu steun aan de nieuwe leiding, maar dat wil niet zeggen dat zij geloven in Séguins mix van gaulliaans nationalisme en sociaal anti-monetarisme. En ook de balladurianen, die de laatste tijd verder naar een Europees liberalisme zijn opgeschoven, werken slechts met keukenhandschoenen aan samen met de bij vlagen opvliegende emotionalist en populist Séguin.

Ondanks alle moeizame verzoening en heling die hem te wachten staat, is de sprong naar het voortoneel voor Philippe Séguin ook de kans van zijn leven. De weg was lang en bewogen. Geboren in 1943 in Tunis, als kind al wees van een vader die op Frans grondgebied de driekleur verdedigde, klom hij via de sportjournalistiek in Zuid-Frankrijk en de befaamde ENA (opleiding voor topambtenaren en politici) op tot de salons van de nationale macht. Hij voelt zich regelrecht erfgenaam van generaal De Gaulle, die hij niet persoonlijk heeft gekend. Net als Jacques Chirac, die hij zegt te willen dienen, maar die hij eerder al uit de leiding van de neo-gaullistische beweging heeft willen verdrijven. De president van de republiek moet voorlopig leven met een dubbele 'cohabitation': met de socialist Jospin en de sociaal-gaullist Séguin. Beiden kan Chirac tegenkomen bij de presidenstverkiezingen van 2002.