Vooral sfeer en spektakel in stuk De Bende van Venlo

Voorstelling: De Bende van Venlo door Het Kruis van Bourgondië. Tekst: Adrie van Dijk; regie: Guido Wevers; rapper: Raylex; spel: Britt van der Borght, Jos Geens. e.a. Gezien: 4/7 Hal 4 Rotterdam. Aldaar t/m 13/7. Nog te zien in Heerlen: 31/8 t/m 11/9. Inl: 043-3219960

De namen zijn veranderd, de situatie refereert losjes aan concrete gebeurtenissen - De Bende van Venlo van het Maastrichtse theatergezelschap Het Kruis van Bourgondië is nadrukkelijk fictie. De golf van moord en geweld in Noord-Limburg veroorzaakt door een groep jongeren die een paar jaar geleden berucht werd als 'De Bende van Venlo' diende als uitgangspunt voor een muziektheaterproductie die meer suggereert dan werkelijk toont.

Maar toneelmakers die actuele onderwerpen kiezen begeven zich op glad ijs. Dat bleek recentelijk niet alleen uit de opwinding die 'waarheidsgetrouwe' stukken als Screbrenica en Emily teweegbrachten - het blijkt opnieuw nu De Bende van Venlo aanleiding is tot een kort geding omdat één van de voormalige bendeleden zich door het getoonde in haar privacy voelt aangetast.En toch: wat laat de voorstelling van tekstschrijver Adrie van Dijk en regisseur Guido Wevers nu feitelijk zien? Het gaat de makers duidelijk meer om het benadrukken van een bepaalde sfeer en mentaliteit dan om het reconstrueren van de feiten. Het beeld dat oprijst is even treurig als ontstellend: doelloos rondhangende jongelui die zich ontpoppen als meedogenloze killers. “Ik steek maar raak/ik schop en sla/één keer is nooit genoeg”, verkondigt de gewetenloze leider van de groep stoer, verder bestaand uit zijn vriendin die zich door hem als een willoos seksobject laat behandelen, een gestoorde junk en een krachteloze meeloper.

De als flashback vormgegeven voorstelling is opgebouwd uit fragmentarische taferelen die zich afspelen in een kille loods waar een stalen loopbrug de speelruimte in tweeën deelt. De dreiging die van meet af aan in de lucht hangt is onontkoombaar. De lamlendigheid van de bier drinkende personages kan elk moment omslaan in redeloze agressie of opgefokte uitbundigheid en ontlaadt zich in een disco-auto die plotseling de zaal in scheurt.

Dergelijke spectaculaire acties worden afgewisseld door video-opnames van een officier van justitie en een advocaat waarbij gebruik is gemaakt van teksten uit het requisitoir van de rechtszaak. De hoofdrolspelers zelf zijn weinig spraakzame types, keiharde house- en hip hop-muziek overheersen. Er is een flitsend uitgedoste rapper die als een moderne verteller de scènes becommentarieert en aan elkaar breit, maar erg effectief is dit niet omdat de verstaanbaarheid van de rapsongs te wensen over laat.

De muziek creëert weliswaar een geladen sfeer maar de spanning stijgt pas echt in een hoorspelscène waarbij je alleen maar hoort en niet ziet hoe twee mensen worden vermoord. Op toneel werkt suggestie uiteindelijk toch het best.

    • Noor Hellmann