Voorkeur; musea

GOUDEN EEUW IN GRONINGEN De Groninger Ommelanden, op het eerste gezicht vlak en leeg, bevatten oases aan bouwkunst en tuinarchitectuur. Een daarvan is de Menkemaborg in Uithuizen, omstreeks 1700 verbouwd tot een idyllisch, door een gracht omringd paleisje met een Franse tuin. De Menkemaborg is een van de etappes op de tour langs monumenten en tentoonstellingen die deze zomer in het kader van de manifestatie 'Gouden eeuw in Groningen' in de stad en de provincie zijn georganiseerd. De borg is een mooi voorbeeld van de buitenverblijven van rijke Groninger landjonkers. Ooit moeten er zo'n honderd van deze borgen hebben bestaan, maar tegenwoordig is er nog maar een handvol van over. Maar de Gouden Eeuw in Groningen werd toch beheerst door lokale kunstenaars - met de schilder Hermannus Collenius voorop. De tentoonstelling in het Groninger Museum is dan ook grotendeels aan zijn werk gewijd, terwijl in de Freaylemaborg te Slochteren veel van zijn portretten worden getoond en in de Borg Verhildersum in Leens een selectie van zijn historiestukken. In de Borg Nienoord te Leek - tegenwoordig het Nationaal Rijtuigmuseum - worden de werken geëxposeerd die Collenius in 1680-1685 voor de danszaal maakte. T/m 14 sept Manifestatie: Gouden eeuw in Groningen, Hermannus Collenius en zijn tijdgenoten, 1650-1725. Groninger Museum en elders in de provincie. dag. vervoer van museum naar de verschillende locaties.

B.C. KOEKKOEK Het werk van de negentiende-eeuwse landschapschilder B.C. Koekkoek was bij zijn leven al ongemeen populair en nog steeds brengt zijn werk hoge prijzen op. Koekkoek geldt als de belangrijkste vertegenwoordiger van de Romantiek in Nederland. Die stijl heeft overigens maar weinig gemeen met de door heftige emoties beheerste kunst die in de eerste helft van de negentiende eeuw in Duitsland, Frankrijk en Engeland werd gemaakt. Romantiek was in Nederland veeleer verwant met de gemoedelijke Biedermeier-stijl. In de meeste schilderijen van Koekkoek zien we dan ook een vredige sfeer: de natuur lijkt haar adem in te houden. Slechts een enkele keer gaat het er wat heftiger aan toe. De 58 schilderijen en 120 tekeningen (en prenten) omvattende tentoonstelling in Dordrecht is het allereerst museale overzicht van zijn werk in Nederland. De museumbezoeker van nu heeft dikwijls moeite een idyllisch landschap mooi te vinden, maar wie zich ongegeneerd verlustigt aan al die klaterende bergbeekjes en zonovergoten bosgezichten ziet heel goed waarom tijdgenoten Koekkoek de eretitel 'Prins der landschapschilders' verleenden. Barend Cornelis Koekkoek (1803-1862), Prins der Landschapschilders t/m 31 aug in het Dordrechts Museum, Museumstraat 40, Dordrecht. Open di t/m zo 11-17u.

MONET, VAN GOGH EN PICASSO Een tentoonstelling met de wat oubollige titel 'Monet, Van Gogh, Picasso en vele anderen', doet een soort 'alle dertien goed' vermoeden. Toch is een bezoek aan de collectie negentiende- en twintigste-eeuwse kunst uit het Haags Gemeentemuseum de moeite waard, al was het maar om de kennismaking te hernieuwen met een aantal mooie werken uit de Haagse collectie die, in verband met de verbouwing van het museum, daar al enige tijd niet kunnen worden geëxposeerd. Daarnaast is er een selectie te zien van werken uit het prentenkabinet, die vanwege hun kwetsbaarheid ook 'thuis' zelden worden tentoongesteld. En bij nadere beschouwing heeft de tentoonstelling nog een andere, onverwachte meerwaarde. De selectie van zo'n 120 schilderijen, sculpturen, tekeningen en prenten vertelt, vaak tussen de regels van de bijschriften door, iets over de verzamelgeschiedenis van het Gemeentemuseum en over de opvattingen en ambities van de respectievelijke directeuren en conservatoren. Monet, Van Gogh, Picasso en vele anderen. Hoogtepunten uit een Haagse collectie t/m 5 okt in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u.

HET NAAKT Nu de temperaturen gaan stijgen en er vast weer veel geschamperd gaat worden over onappetijtelijk schaars geklede landgenoten en toeristen, wijdt het prentenkabinet van het Rijksmuseum een tentoonstelling aan het naakt in de beeldende kunst. Veel van de geëxposeerde werken, allemaal afkomstig uit de eigen collectie van het Prentenkabinet, laten zien hoe kunstenaars in de loop van de tijd studie hebben gemaakt van het naaktmodel, of van naakten in de sculptuur uit de oudheid. De tentoonstelling illustreert verder de vele verschijningsvormen van het naakt in verschillende contexten: mythologie en allegorie, bijbelverhalen en heiligenlevens vanaf de vijftiende eeuw. Als helden, goden en heiligen als naakten worden afgebeeld, zijn ze vaak van een goed geproportioneerde schoonheid, maar minder verheven lieden worden niet zelden als oud voorgesteld. Het Naakt, prenten, tekeningen en foto's t/m 3 aug in het Rijksmuseum, Stadhouderskade 42, Amsterdam. Dag 10-17u.

SCHILDERKUNST IN DE GOUDEN EEUW De buitenzijde van het Paleis op de Dam is ooit roomblank geweest. Maar de blokken natuursteen waaruit het gebouw werd opgetrokken zijn zo lang aan weer, wind, stof en uitlaatgassen blootgesteld dat ze er een vieze, grijs-zwarte kleur aan hebben overgehouden. Hoeveel frisser het gebouw er in de Gouden Eeuw uitzag, blijkt uit de talrijke schilderijen, prenten en tekeningen waarop het toenmalige stadhuis werd afgebeeld en die deze zomer in het Paleis worden tentoongesteld. Wie zich bij die titel een monotone reeks voorstellingen van het gebouw voorstelt, kan worden gerustgesteld: naast de onvermijdelijke stadsgezichten, komen ook portretten, allegorieën en interieurstukken aan bod. Verschillende zeventiende-eeuwse genreschilders plaatsten hun drinkende, flanerende en musicerende figuren in ruimtes die geheel of gedeeltelijk aan het stadhuis waren ontleend, zoals de interieurstukken van Pieter de Hooch en Gabriël Metsu tonen. Schilderkunst in de Gouden Euuw, t/m 7 sept in het Paleis op de Dam, Amsterdam. Dag 12u30-17u.

EN VERDER Maritieme Meesters verlengd t/m 13 juli in het Nederlands Scheepvaartmuseum, Amterdam. Mummies! tot eind 1998 in het Rijksmuseum voor Oudheden, Leiden.