Thatcher: gevoel van droefheid maar geen spijt van Hongkong

ROTTERDAM, 30 JUNI. De Britse oud-premier Margaret Thatcher ondergaat de overdracht van Hongkong aan China vandaag met een gevoel van droefheid. Maar zij heeft geen spijt van de handtekening die zij in december 1984 plaatste onder Chinees-Britse Gezamenlijke Verklaring inzake de toekomst van Hongkong.

In een artikel in de Amerikaanse Wall Street Journal schrijft zij dat onafhankelijkheid voor de Britse kroonkolonie geen optie was, evenmin als voortzetting van het Britse bewind. “De Chinezen hadden duidelijk gemaakt dat zij in 1997 de controle over Hongkong zouden hernemen (..) Ze hadden zelfs gezegd dat zij de macht zouden overnemen met geweld, als dat noodzakelijk zou zijn.”

Bovendien, aldus Thatcher, wenste de zakenwereld in Hongkong dat er vroegtijdig overeenstemming met China zou komen over de toekomst van Hongkong om het zo belangrijke vertrouwen in het gebied te schragen. “Succesvolle diplomatie vereist zowel een realistische inschatting van de mogelijkheden als een doelgerichte vastbeslotenheid om de eigen voordelen te maximaliseren”, schrijft de Britse Conservatieve oud-premier. “Beoordeeld naar deze criteria waren onze onderhandelingen volgens mij succesvol.”

Thatcher erkent dat het naïef zou zijn ervan uit te gaan dat beloften zullen worden nagekomen omdat ze op papier staan. Ze geeft toe dat de Chinese leiders, “die zo weinig respect hebben voor de fundamentele vrijheden van hun eigen dissidenten”, niet erg veel op hebben met het liberale klimaat in Hongkong. Maar de Chinese regering heeft er een zeer sterk praktisch belang bij om te garanderen dat Hongkong succesvol blijft: het gebied is immers de op zes na grootste handelsentiteit ter wereld, het op vier na grootste bankcentrum, de drukste containerhaven en bovendien verantwoordelijk voor ongeveer 60 procent van alle externe investeringen in China. “Ik geloof dat de regering van China de economische voordelen begrijpt die Hongkong meebrengt.”

Maar Thatcher is er minder zeker van dat de Chinese leiders begrijpen aan welke politieke voorwaarden moet worden voldaan om die situatie te continueren. Met name acht ze de aangekondigde ontmanteling van de gekozen Wetgevende raad “bijzonder kortzichtig” “China zal voorzichtig te werk moeten gaan, met respect voor de opinies en gevoelens voor de lokale bevolking wil het een succes maken van de formule 'Een land, twee systemen'.”