Alle radioactieve stoffen dienen voortaan in lood te worden verpakt; Mallinckrodt moet in buidel tasten

ROTTERDAM, 30 JUNI. Mallinckrodt Medical uit Petten, het bedrijf dat onlangs radioactief besmet materiaal voor transport aan de KLM aanbood, zal in de buidel moeten tasten.

De Rijks Luchtvaartdienst (RLD), onderdeel van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, heeft namelijk gisteren besloten Mallinckrodt haar vergunning voor het transport van radioactief materiaal (zogenoemde 'technetium-generatoren', bedoeld voor diagnostiek in ziekenhuizen) weer terug te geven op voorwaarde dat de onderneming voortaan al haar zendingen volledig in lood zal verpakken om zo het naar buiten treden van radioactief materiaal uit te sluiten. “Dit kost 40 à 50 gulden per generator”, aldus directeur J.F.J van der Grift van Mallinckrodt in Petten. “Omdat we jaarlijks zo'n 50.000 generatoren verzenden aan ziekenhuizen in binnen- en buitenland, betekent dat een extra kostenpost van zo'n 2,5 miljoen gulden.”

Van der Grift's bedrijf, dat dankzij het omstreden KLM-transport in een klap wereldbekend is geworden, werd in 1947 opgericht door het elektronica concern Philips. Het bedrijfje maakte toen met de gloednieuwe Cyclotron-deeltjesversneller van Philips 'natrium-24', een middel dat zijn toepassing vond in de diagnostiek en dat werd gebruikt om de loop van bloedstromen vast te stellen.

De onderneming kwam dertig jaar later in handen van het beursgenoteerde Amerikaanse Mallinckrodt uit St. Louis, Missouri (vorig jaar goed voor een omzet van 2,2 miljard dollar en ruim 10.000 werknemers). Kernactiviteit van het bedrijf in Petten is nog steeds de productie van diagnostiek materiaal. Het produceert op het ogenblik hoofdzakelijk molybdeen, een radioactieve stof die vervalt tot technetium. Deze isotoop wordt in ziekenhuizen veelvuldig gebruikt voor diagnostische behandelingen, onder andere om botmetastasen bij kankerpatiënten op te sporen, om de kracht van hartspieren van hartpatiënten te meten en om te kijken of de longen nog goed functioneren.

Belangrijkste concurrenten van Mallinkrodt Medical zijn het Britse Amersham en, in mindere mate, het Amerikaanse Dupont en het Franse CIS. Alleen al in Europa worden per week zo'n 30.000 ziekenhuispatiënten met technetium ingespoten; in de Verenigde Staten zelfs een veelvoud van dit aantal.

Het is een groeimarkt. Mallinckrodt Medical groeit volgens Van der Grift jaarlijks met zo'n 8 procent per jaar, al is dit cijfer nergens te controleren daar het bedrijf uit Petten geen winst- en omzetcijfers bekendmaakt, alleen maar het aantal personeelsleden (285).

Mallinckrodt produceert het molybdeen sinds enkele jaren zèlf op het terrein van het Energie-onderzoeken Centrum Nederland (ECN) in het Petten, mede met behulp van Hoge Flux Reactor van de Europese Unie. Voordien haalde Mallinckrodt het radioactieve materiaal uit het buitenland, vooral uit kernreactoren in Canada. Maar het bedrijf wilde niet langer afhankelijk zijn van een enkele leverancier, die bovendien een teruglopende kwaliteit leverde, en besloot daarop het materiaal zèlf te gaan aanmaken.

Mallinckrodt levert haar afnemers het radioactieve molybdeen/technecium in flesjes van 9 centimeter lang en een centimeter diameter, zogenoemde generatoren. De uitgewerkte generatoren zenden de afnemers weer terug naar Petten, alwaar Mallinckrodt het radioactieve afval aanbiedt aan de COVRA die het afval vervolgens in Nederland opslaat. Een paar kubieke meter per jaar, aldus Van der Grift.

Van de 50.000 technetium-generatoren die Mallinckrodt jaarlijks in Petten produceert, gaan er zo'n 48.000 de grens over. Vooral naar andere Europese landen. Duitsland is met 15.000 de grootste afnemer.

De helft van de export gaat per vrachtauto en per trein. De andere helft per vliegtuig. De KLM nam daarvan 60 procent voor haar rekening. Nu de Nederlandse luchtvaartmaatschappij het transport van radioactief materiaal voorlopig heeft opgeschort, is het Mallinckrodt gedwongen haar radioactief materiaal via andere luchtvaartmaatschappijen op de plaats van bestemming te krijgen.

Van der Grift kon vanochtend nog niet aangeven wat de schade zal zijn die zijn bedrijf door deze affaire oploopt. De schade zal mede afhangen van het tijdstip waarop de KLM het transport van radioactief materiaal hervat.