Schatrijke entrepeneurs van poldereconomie

Entrepreneurs die gespecialiseerde diensten aanbieden, aansluitend bij het nieuwe poldermodel voor de economie: automatisering en flexibele dienstverlening, verdienen schatten geld aan overnames en beursgang van hun bedrijven.

AMSTERDAM, 28 JUNI. De naam Multec zegt de meeste mensen niets, ingenieurs en Intermediair-lezers uitgezonderd. De man die Multec in 1975 oprichtte en vorige week naar de Amsterdamse effectenbeurs bracht verdiende daarmee ruim 850 miljoen gulden. Meer dan de oprichters Joop van den Ende en John de Mol vorig jaar met de beursgang van hun 'sterrenfabriek' Endemol vorig jaar achter hun naam konder schrijven. Zij moesten zich behelpen met elk 700 miljoen gulden.

Eigenaar J. Brand van Multec, een detacheringsbureau voor ingenieurs dat met hele pagina's vacatures in Intermediair adverteert, heeft dankzij de beursintroductie van Brunel, de holding van onder meer Multec, een ongekend vermogen verdiend. Een kleine kwart miljard gulden komt uit de verkoop van zo'n 25 procent van zijn Brunel-aandelen, het overige vermogen laat hij als meerderheidsaandeelhouder 'zitten' in Brunel.

Is het een signaal van dreigende oververhitting als zulke astronomische bedragen voor ondernemerschap worden neergeteld. “Dat dacht ik vorig jaar ook”, zegt N. van Geest, hoofd beleggingsonderzoek van SNS Financial Markets, toen achter elkaar de oprichters van Content (uitzendbureaus) en Goudsmit hun aandelenbelangen in hun bedrijf scherp reduceerden.

Hij ziet de animo voor beursnoteringen (elf al dit jaar, tegen zes in heel 1996) als signaal dat de financiële economie van entrepreneurs, slimme zakenlui en beleggers op zijn eind loopt. “Je zet een bedrijf op poten en pats, na een paar jaar ga je naar de beurs met een koers van twintig keer de winst.”

Op de beurs vechten beleggers om aandelen van ondernemers in de nieuwe economie: automatisering en flexibele dienstverlening. Eergisteren kreeg het automatiseringsbedrijf ICT beursnotering: mede-oprichter J. Quellhorst werd daardoor (deels) op papier 100 miljoen gulden rijker.

Voor de ondernemers van het 'poldermodel', een links-liberaal loflied op flexibeler arbeidsmarkten, gematige looneisen en sociale cohesie, is de Amerikaanse droom werkelijkheid geworden. Niet van krantenjongen, maar van polderjongen tot miljonair.

In de financiële economie grijpt een kleine groep van entrepreneurs als eerste de kansen die herstructureringen en veranderingen in de economie bieden. Daarna komen de opbrengsten ook in bredere geledingen van de samenleving beschikbaar door loonstijgingen, hogere sociale uitkeringen en verkiezingsoverwinningen van linkse politici, zoals nu achter elkaar in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk is gebeurd.

De financiële economie verliest aan belang, de reële economie van bestedingen in goederen in plaats van beleggingen neemt het voortouw. Typerend voor die fase is een stijgende rente, die ertoe leidt dat op de beurs weinig koerwinsten te behalen zullen zijn. “Dat zou in de tweede helft van 1997 best kunnen gebeuren, daarvoor hoeft helemaal geen recessie op te treden.”

Het regent niet alleen records op het Damrak. Wie nu met zijn onderneming naar de beurs gaat of zich laat overnemen door een beursgenoteerde onderneming verdient bedragen die zelfs de koplopers in de 'wilde' jaren tachtig doen verbleken. De 250 miljoen gulden die de financier J. Kuijten moet hebben verdiend aan de beursgang van het (later bankroet gegane) automatiseringsbedrijf HCS is tien jaar later al lang geen topbedrag meer.

Eigenaar A. Mulder van de niet aan de beurs genoteerde uitzendketen Unique, die deze week een fusie aankondigde met het veel kleinere beursfonds Goudsmit, zag zijn bedrijf (opgericht in 1972) een waarde krijgen van zo'n 600 miljoen gulden. Belangrijkste reden voor dit goud omlijste 25 jarig jubileum? Mulder wordt betaald in aandelen van Goudsmit zelf, tot voor kort een kwakkelend beursfonds met wat detailhandelsbedrijven, dat omschakelde naar dienstverlening in flexibele arbeid en zijn beurskoers dit jaar zag verdubbelen tot ruim 300 gulden per aandeel. In 1996 was Goudsmit, met een ruime verdrievoudiging van de aandelenkoers, al de ster van de Amsterdamse effectenbeurs.

Politiek Den Haag mag zich afzetten tegen de “zelfverrijking” die topondernemers plegen met optieregelingen voor de aanschaf van aandelen in hun eigen bedrijf, dankzij de fenomenale stijgingen van de koersen op de Amsterdamse effectenbeurs vormt zich een nieuwe bovenlaag van 'superrijken'.

Brand van Brunel en Mulder van Unique treden toe tot de rijen der 'meervermogenden', zoals oprichter en grootaandeelhouder Goldscheding van Randstad en E. Albada Jelgersma, de ex-eigenaar van groothandel Unigro, wiens aandelenbelangen in de combinatie De Boer Unigro bij de recente fusie zo'n 900 miljoen gulden waard waren.

De recordbedragen die ondernemers met beursintroducties verdienen, zijn geen typisch Nederlands fenomeen. “Wij zien een omzetting van private vermogens in liquide vorm door beursintroducties of door verkoop aan een ander bedrijf”, zei directeur S. Beck van het adviesbureau Gemini eerder dit jaar tegenover de Financial Times. Hij had net een onderzoek afgerond naar de snelst groeiende eliteclub ter wereld: mensen met een vermogen van meer dan een miljoen dollar.

Tot het moment dat de financiële economie overgaat in de vertrouwde reële economie zijn entrepreneurs eigenlijk de enigen die hun bezit te gelde kunnen maken, zo constateert Van Geest. Professionele beleggers moeten wel blijven beleggen om geen achterstand op de lopen op de alsmaar stijgende beurskoersen, particulieren vinden het al lang prachtig.