Lijfwachten

De taxichauffeur die mij in Rotterdam van het station naar het Feyenoordstadion bracht - al jaren heb ik er naar verlangd om op deze klassieke manier een verslag te kunnen beginnen - die taxichauffeur dus, had nog voor ik iets gezegd had gevraagd of ik naar de schaakwedstrijd ging, en ik dacht dat hij een schaakliefhebber was die misschien mijn foto wel eens in de krant had gezien, maar dat bleek niet zo te zijn.

Hij vertelde dat hij toevallig twee uur eerder Timman in zijn auto had gehad. Hij had Timman van zijn hotel naar het stadion gebracht, waar het kampioenschap van Nederland werd gespeeld.

“En dat ik ook naar het schaken ging, zag u dat aan mijn hoofd?“ vroeg ik, nog steeds verwachtend dat de chauffeur zou zeggen dat hij mijn gezicht herkend had. De chauffeur bekeek mijn hoofd nog eens en zei: “Ja, eigenlijk wel. Toen ik u naar de standplaats zag lopen, dacht ik dat u er uitzag als iemand die naar het schaken ging. Raar eigenlijk.“

Dat hij geen kenner van de schaakwereld was bleek al gauw, want hij zei: “Ik ben nog even in dat hotel geweest, maar die schakers, daar kan je niet bij komen.“ Ik vroeg waarom niet. “Ze stonden beneden bij de receptie, Timman ook, maar ze waren omringd door veiligheidsagenten.“

Veiligheidsagenten? Kasparov loopt in Moskou met lijfwachten rond en misschien is dat nodig, want Moskou is een gevaarlijke stad waar rijke mensen vaak ontvoerd worden, maar als hij in het Westen speelt laat hij ze thuis. En bij het kampioenschap van Nederland... Nee.

“Veiligheidsagenten, daar doen ze nog niet aan in de schaakwereld“, zei ik, maar hij gaf niet op: “Jawel hoor. Niet dat ze nou zo'n Timman of die andere jongens zouden willen vermoorden waarschijnlijk, maar er zijn natuurlijk veel fans die hun lastig vallen en die moeten op afstand gehouden worden.“ Ik zei dat ik toch niet geloofde dat het veiligheidsmensen waren geweest.

In de verte zagen we het stadion. “Is het nou moeilijk om daar bij te komen?“ vroeg de chauffeur. Ik begon over voorwedstrijden en de nationale ranglijst op grond waarvan de spelers werden aangewezen, maar hij bedoelde of het moeilijk was om een toeschouwersplaats te krijgen.

“Nee hoor, er zijn er hoogstens een paar honderd.“ Daar keek hij van op. Het was blijkbaar een elitesport. “Hoeveel kost het dan, bijvoorbeeld een passe-partout voor de hele wedstrijd?“ Ik zei dat de toegang gratis was.

Hierna zei de chauffeur niets meer en ik begreep wat ik had aangericht met mijn vervloekte betweterij. Hier was iemand die niets van schaken wist, maar er een zekere belangstelling voor had gekregen, omdat het toevallig op zijn weg was gekomen. Hij had zich voorgesteld dat de Nederlandse topschakers mensen waren die door lijfwachten tegen hordes van uitzinnige bewonderaars beschermd moesten worden. Dat rijke schaakliefhebbers zich verdrongen om een van de peperdure toegangskaartjes te bemachtigen. En ik had de schaakwereld voor hem onttoverd door hem de waarheid te vertellen.

We waren bij het stadion aangekomen. Het was groot. Een maatje te groot voor de schakers, besefte ik. Ik stapte uit. “Nou, veel plezier dan maar“, zei de taxichauffeur.

Wit Nijboer-zwart Nikolic, vierde ronde.

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. e4-e5 c7-c5 5. a2-a3 Lb4xc3+ 6. b2xc3 Dd8-a5 7. Lc1-d2 Da5-a4 Nikolic speelt deze Nimzowitsch-variant van het Frans vaak en op vele manieren. Na de scherpste zet 8. Dg4 had hij waarschijnlijk 8...Kf8 gedaan. 8. Dd1-b1 c5-c4 9. h2-h4 Pb8-c6 10. h4-h5 h7-h6 11. Pg1-e2 Pg8-e7 12. Db1-c1 Lc8-d7 13. g2-g3 0-0-0 14. Lf1-h3 Kc8-b8 15. Ld2-e3 Kb8-a8 16. Dc1-d2 Td8-c8 17. g3-g4 Pc6-b8 18. Pe2-g3 Tc8-c6 19. 0-0 Tc6-b6 20. f2-f4 g7-g6 21. Kg1-h2 a7-a6 22. Tf1-f2 Pb8-c6

Misschien kan wit zijn stelling nog op rustige manier verbeteren, maar het is niet makkelijk te zien hoe dat zou moeten. Wat als hij helemaal niets zou doen? Dan kan ik ook niets en wordt het remise, zei Nikolic. Niets doen is iets waartoe een menselijke schaker zich moeilijk kan brengen, dus wit speelde de logische opmars. 23. f4-f5 e6xf5 24. g4xf5 Ld7xf5 25. Lh3xf5 Pe7xf5 26. Pg3xf5 g6xf5 27. Tf1xf5 Pc6-d8 28. Le3-f2 Hij wil naar h4, maar de stelling is gevaarlijker voor wit dan hij besefte, en dit is een fout. Sterker was 28. Dg2, waarna een scherpe stand met kansen voor beide partijen ontstaat. 28...Da4-d7 29. Dd2-f4 Pd8-e6 Nu zag wit dat 30. Txf7 niet goed voor hem zou zijn na 30...De8 31. Df5 (of 31. Df6 Pg5 32. Dxb6 Dxf7) Pg5 gevolgd door 32...Dxh5+ 30. Df4-g4 Dd7-a4 31. Dg4-d1 Pe6-g5 Gevolg van 28. Lf2: het zwarte paard komt naar het prachtige veld e4. 32. Lf2-e3 Pg5-e4 33. Tf5xf7 Tb6-b2 34. Ta1-c1 Pe4xc3 35. Dd1-f3 Ka8-a7 36. e5-e6 In ernstige tijdnood verbrandt wit alle schepen achter zich, maar verdediging met 36. Dg2 zou ook zeer onaantrekkelijk zijn. 36...Th8-e8 37. Tf7-f8 Te8xe6 38. Df3-g3 Te6-e8 39. Le3xh6 Tb2xc2+ 40. Tc1xc2 Da4xc2+ Wit gaf op.

Het toernooi in Novgorod is gewonnen door Kasparov met 6,5 uit 11. Kramnik had 6, Short 5,5. Twee weken geleden schreef ik dat er een vreemd systeem werd toegepast waardoor winst met drie punten en remise met één punt beloond zou worden, maar dat was niet juist. Kasparov begon aan de laatste ronde met een half punt voorsprong op Kramnik, maakte een snelle en zeer elegante remise tegen Short, en moest toen urenlang afwachten of Kramnik gelijk met hem zou komen door een gunstige stelling tegen Gelfand te winnen. Die partij werd na 76 zetten remise.

In Vrij Nederland las ik dat Kasparov de verbluffende opmerking maakte dat hij tegen Deep Blue nauwkeuriger gespeeld had dan tegen de mensen in Novgorod. Heb je het ooit zo zout gegeten.

Wit Short-zwart Kasparov

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lf1-c4 e7-e6 7. 0-0 Lf8-e7 8. Lc4-b3 0-0 9. f2-f4 b7-b5 10. e4-e5 d6xe5 11. f4xe5 Pf6-d7 12. Lc1-e3 Pd7xe5 13. Dd1-h5 Pb8-c6 14. Pd4xc6 Pe5xc6 15. Tf1-f3 b5-b4 Ik geloof dat dit een nieuwtje is. Vaak is 15...g6 gespeeld en meestal won wit dan fraai. Kasparovs nieuwe zet ziet er zeer riskant uit. 16. Tf3-h3 h7-h6 17. Ta1-d1 Dd8-a5

18. Pc3-d5 e6xd5 19. Th3-g3 d5-d4 20. Lb3-d5 Le7-g5 21. Le3xg5 Da5xd5 22. Lg5-f6 Dd5xh5 23. Tg3xg7+ Kg8-h8 24. Tg7-g6+ Kh8-h7 25. Tg6-g7+ Remise. Een mooi staaltje huisvlijt van Kasparov, die de slotstelling ongetwijfeld al in de studeerkamer op het bord had gehad.