De veertig van Peters

“DEZE aandeelhoudersvergadering ontaardt in een Amerikaans kruisverhoor. Dit heb ik in mijn lange carrière nog niet meegemaakt”, zei president-commissaris jhr.mr. F. Sickinghe van het bankroete automatiseringsbedrijf Multihouse vorige week.

De oud-topman van (toen nog) VMF Stork heeft de relatie tussen de samenleving en het bedrijfsleven radicaal zien wijzigen: van staatssteun voor de industrie, de brandbrief van negen ondernemers (onder wie Sickinghe) aan minister-president Den Uyl in 1976 tot de tijd van no nonsense, het poldermodel en een beleggersrevolte die na Amerika en het Verenigd Koninkrijk recentelijk ook in Nederland de kop opsteekt.

Als voorzitter van de vereniging van beursgenoteerde bedrijven, de VEUO, stond Sickinghe samen met de effectenbeurs aan de wieg van de commissie-Peters die afgelopen week haar eindrapport publiceerde. De commissie, bemand door grote beleggers, topmanagers en experts onder leiding van oud-Aegon-topman Peters, heeft veertig aanbevelingen op tafel gelegd over adequaat ondernemingsbestuur, effectiever toezicht op bedrijfsdirecties en meer openheid. Peters heeft zijn pleidooi voor grotere zeggenschap van aandeelhouders nog eens versterkt ten opzichte van de eerste versie van zijn rapport. De commissie trekt nieuwe lijnen voor het speelveld waarbinnen de managers kunnen ondernemen. Dat veld wordt niet alleen begrensd door aandeelhouders, maar ook door klanten, werknemersbelangen en het milieu.

Met de mondialisering van de financiële markten is beleggersinvloed uit Amerika en Groot-Brittannië, waar aandeelhoudersmacht onderdeel is van het bedrijfsbeleid, naar het Europese continent overgewaaid. Nederland is daarbij een schakel tussen de Oude en de Nieuwe Wereld: het gegeven dat Nederland een aantal grote, internationaal actieve bedrijven telt, maakt dat ons land internationaal meetelt. De Amsterdamse effectenbeurs heeft een grote aantrekkingskracht op buitenlandse beleggers, die samen ongeveer 40 procent van de Nederlandse aandelen bezitten.

MET DE VOOR Nederland typerende consensus liggen er nu veertig aanbevelingen die het bedrijfsleven in eigen kring mag invoeren. Peters schrikt terug voor nieuwe wettelijke regels (met uitzondering van een fiscale versoepeling), maar doet wel zijn best om 25 jaar beknotting van de invloed van kapitaalverschaffers én de praktijk van coöptatie van de raad van commissarissen terug te draaien.

De vanzelfsprekendheid van de macht van bedrijfsdirecties is tanende, een proces dat zich eerder al in andere geledingen van de samenleving afspeelde. Wie, zoals de Nederlandse pensioenfondsen, steeds grotere bedragen in aandelen van Nederlandse bedrijven investeert, eist logischerwijs zeggenschap. Tot nu toe is aandeelhoudersactie voorbehouden aan uitzonderlijke situaties, zoals bij Multihouse. Het bestaan alleen al van de 'veertig van Peters' zal enige disciplinerende invloed hebben op bedrijven. De beleggers zelf hebben nu een unieke kans om inhoud te geven aan de tucht van de financiële markten.