Tot klimaatconferentie in december; VS: uitstel aanpak van broeikasgassen

NEW YORK, 27 JUNI. De VS weigeren zich nu te binden aan concrete afspraken voor de beperking van de uitstoot van broeikasgassen. Maar op de klimaatconferentie in december in Kyoto zullen ze zich vastleggen op 'realistische en bindende grenzen' die de uitstoot van broeikasgassen 'opmerkelijk' zullen verminderen.

Dat is de essentie van de toespraak die president Clinton gisteren hield voor de speciale vergadering van de Verenigde Naties, die de resultaten van vijf jaar 'Rio' analyseert. De grote internationale milieu-organisaties hebben in een gezamenlijke persconferentie onmiddellijk hun teleurstelling uitgesproken over het uitblijven van concrete toezeggingen. Toch noemde Bil Hare van Greenpeace International het hoopgevend dat 'Kyoto' nog volledig overeind staat. De toespraak van Clinton had ook veel zwakker kunnen zijn, zei hij.

Ook minister De Boer van Milieu, die in New York aan de conferentie deelneemt, noemde Clintons toespraak 'hoopgevend'. Volgens De Boer is duidelijk dat Clinton het klimaatprobleem vóór Kyoto hoger op de Amerikaanse agenda wil krijgen. “Maar we wachten op concrete stappen”, zei zij.

De korte toespraak van Clinton was vrijwel geheel aan de dreigende klimaatverandering gewijd. Waar bijvoorbeeld het wetenschappelijk forum IPCC wat dat betreft nog een slag om de arm houdt zei Clinton zonder omhaal: “Wij mensen veranderen het mondiale klimaat.” De gevolgen daarvan schilderde hij in apocalyptische termen. Land zou onder water lopen, de landbouw zou verstoord raken, er kwamen droogtes en overstromingen, mensen zouden sterven van de hitte en de eilanden van de Maldiven zouden van de aarde verdwijnen.

Clinton sprak waardering uit voor de aandacht die de Europese Unie aan het probleem besteedde en prees de Wereldbank voor de sterke milieu-eisen die deze aan projecten stelde. Hij gaf toe dat de VS sinds Rio te weinig hadden ondernomen. Met vier procent van de wereldbevolking stoot Amerika twintig procent van de broeikasgassen uit. “We moeten het beter doen en dat zullen we ook.”

Hij beloofde persoonlijk een rol in het proces op zich te nemen. Maar eerst moesten het Amerikaanse volk en Congres van de noodzaak tot handelen worden overtuigd. Daartoe zou hij later in het jaar een klimaatconferentie in het Witte Huis organiseren. Ook de economische aspecten van het komende broeikasbeleid zouden daar aandacht krijgen, opdat men een goed beeld kreeg van voordelen en kosten.

In het slot van zijn toespraak maakte Clinton bekend dat voor de komende vijf jaar een miljard dollar was uitgetrokken voor de beperking van de uitstoot van broeikasgassen in de Derde wereld. Bovendien zou samen met het bedrijfsleven worden geprobeerd voor 2010 een miljoen huizen in de VS van zonnepanelen te voorzien. Dat laatste werd door de milieubeweging min of meer positief ontvangen.

Toch was het opvallend dat ook een grote Amerikaanse milieu-organisatie als de Sierra Club geen goed woord over had voor het uitblijven van concrete toezeggingen op het gebied van CO-beheersing terwijl de Amerikaanse milieu-organisaties zich nog geen 24 uur eerder enthousiast hadden getoond over Clintons besluit om binnen tien jaar nieuwe, strengere eisen aan de luchtkwaliteit op te leggen.

Er komen maximumwaarden voor de hoeveelheid roetdeeltjes in de lucht en voor de concentratie ozon (die deel uitmaakt van de zogenoemde zomersmog). De Amerikaanse staten mogen zelf bepalen langs welke weg zij de doelstellingen verwezenlijken. Zonder twijfel zullen strengere eisen worden gesteld aan de uitstoot van auto's, elektriciteitscentrales en de zware industrie. (De bedoelde soort luchtvervuiling ontstaat en manifesteert zich lokaal en speelt vrijwel geen rol in het mondiale broeikaseffect.)

Het Amerikaanse Congres heeft twee maanden de tijd om het besluit, dat als de belangrijkste Amerikaanse milieustap in twintig jaar wordt beschouwd, te herzien. Vertegenwoordigers van de Amerikaanse zware industrie hebben het besluit een slag voor de economie genoemd.

Nu president Clinton weigert vóór december van dit jaar, als de klimaatconferentie in Kyoto plaatsvindt, concrete maatregelen voor beperking van de CO-uitstoot bekend te maken, zal op dit punt ook het slotdocument van de conferentie 'Earth Summit + 5' vaag blijven. In de ontwerptekst kwamen diverse meer en minder ambitieuze voorstellen voor.

Nu zal er waarschijnlijk iets vrijblijvends worden opgenomen. Zoals een lid van de Nederlandse delegatie opmerkte: “De ambitie is teruggebracht tot de wens in ieder geval een andere tekst geaccepteerd te krijgen dan de formulering die op de G7 top in Denver is gebruikt. Er mag niet de indruk ontstaan dat dat een soort heilige tekst is.”