Shock Art

Binnen de beeldende kunst is al langer geleden het begrip shock-art binnengeslopen. Een hapklare term, dat shock-art, een etiket dat zich met gemak laat plakken op sensationele kunstwerken; van het 'neon-neuken' van Bruce Nauman, aangekocht door het Stedelijk Museum in Amsterdam, tot Andres Serrano's plasseks-foto's, waar het Groninger Museum een paar maanden geleden mee koketteerde.

Het is een kwalificatie die zich gemakkelijk nestelt in deze snelle tijd van 'lekker, leuk en lachen'. Even zeggen dat het toch maar 'shock-art' is en het eigentijdse kunstwerk is thuisgebracht. Er hoeft verder niet meer te worden nagedacht. Nadere beschouwing is niet meer nodig, met alle risico's van een foute interpretatie of een negatief oordeel, waar later, wanneer het shock-art-oeuvre is afgerond, kunsthistorici over kunnen schamperen.

De Rus Oleg Kulik is dol op shockeren. Tijdens Manifesta, vorig jaar in Rotterdam, kroop hij aan een riem bijna naakt op handen en knieën over straat. Hij snoof langs de puien, blafte af en toe een voorbijganger toe, dronk en at uit een beestenbak. Kulik voelde zoveel empathie voor het huisdier De Hond dat hij in Stockholm ook nog een paar passanten in de benen beet. En daarmee had de kunstenaar weer een publicitaire performance aan zijn 'shock-art'-staat van dienst toegevoegd. En die passanten? Ach, die mochten na een behandeling in het ziekenhuis gewoon weer naar huis.

Dankzij een video op de Biennale van Venetië heeft Kulik opnieuw de kranten gehaald. Zijn hond-zijn gaat inmidddels zo ver dat hij nu met volle teugen de liefde bedrijft met een bouvier. Het beest neukt hem. Niet even, maar lang en vasthoudend. De kunstenaar toont zich evenmin ongevoelig, hij ondergaat het intieme samenzijn met zichtbaar genot. Blijkbaar heeft hij zo van zijn bouvier genoten dat hij, zoals foto's duidelijk maken, nog even een koeienkont te grazen neemt en zijn geslachtsdeel laat genieten van een varkenssnuit.

Zijn er grenzen aan wat in de beeldende kunst is toegestaan? Het is een vraag die niet meer gesteld hoort te worden. Wie het kunstwerk niet bevalt, die draait zijn hoofd maar om. Na het 'citazionismo' moet men maar wennen aan het 'sensazionismo'. Bovendien schijnt het soort filmpjes van 'mensen-die-het-met-dieren-doen' in groten getale in omloop te zijn. Dus waar zeuren we over?

Ik zeur graag nog even door. Oleg Kulik hoort niet thuis op een Biennale van Venetië, eigenlijk op geen enkele beeldende kunst-manifestatie. Want hij heeft, ondanks de quasi-diepzinnige filosofietjes die anderen erover verzinnen, niets anders te melden dan zijn seksuele perversie. Hij is een producent van vieze filmpjes, en daaraan moet vooral een ander circuit zich verlustigen. Dat de media warmlopen voor dit soort hondse zaken, heeft niets te maken met aandacht of sympathie voor de beeldende kunst. Het is hijgerigheid en 'hype-erigheid', die voortkomt uit verveling. Helaas weten sommige kunstenmakers daar feilloos gebruik van te maken. Van nu af aan geen letter meer over Oleg Kulik.