Seculiere coalitie; Turkije naar regering onder Yilmaz

ROTTERDAM, 27 JUNI. Turkije stevent af op een seculiere minderheidsregering onder leiding van formateur Mesut Yilmaz van de rechts-liberale Moederlandpartij.

Yilmaz verklaarde gisteren dat de sociaal-democraat Bülent Ecevit, een uitgesproken tegenstander van de moslim-fundamentalistische Welvaartspartij, vice-premier wordt. Bovendien heeft de leider van de Moederlandpartij de verzekering van president Süleyman Demirel dat deze zijn fiat geeft aan een regering die de steun heeft van ten minste vier seculiere partijen in het parlement. De twee sociaal-democratische partijen, de Democratisch Linkse Partij (DSP) van Ecevit en de Republikeinse Volkspartij (CHP) van Deniz Baykal, hebben zich evenals een rechtse splinterpartij, de Democratische Turkse Partij (DTP) van Husamettin Cindoruk, bereid verklaard om met de Moederlandpartij van Yilmaz een regering te vormen.

Ondertussen stapte gisteren en vandaag opnieuw vier afgevaardigden uit de conservatieve Partij van het Juiste Pad (DYP) van Tansu Çiller, onder wie oud-minister voor Vrouwenzaken Isilay Saygin. “Het is de plicht van iedereen in dit land”, aldus Saygin in een schriftelijke verklaring, “om het seculiere, democratische systeem te beschermen.” In totaal zijn in het afgelopen jaar nu 29 afgevaardigden opgestapt uit protest tegen de coalitie van de DYP en de Welvaartspartij.

Saygin weigerde eerder deze week een verklaring te ondertekenen dat ze geen steun zou verlenen aan de pogingen van Yilmaz om een seculiere regering te vormen. Çiller en Necmettin Erbakan van de Welvaartspartij hadden beiden de afgevaardigden van hun partijen verordonneerd om dit schriftelijk te beloven. De coalitiepartners, die vorige week onder druk van de seculiere meerderheid in het land, aangevoerd door de legertop, tot aftreden werden gedwongen, hebben nog steeds de hoop dat Yilmaz er uiteindelijk niet in slaagt om een vertrouwensstem in het parlement te krijgen voor zijn minderheidsregering. Het formateurschap gaat dan naar Çiller omdat de DYP de op twee na grootste partij is in het parlement, na de Welvaartspartij en de Moederlandpartij.

Çiller heeft de aanwijzing van Yilmaz tot formateur woedend als “een coup van Demirel” omschreven. Volgens haar is het vooropgezette doel om haar DYP uiteen te laten vallen en Yilmaz op die manier van voldoende steun te voorzien voor de vorming van een nieuwe regering. In haar 20 minuten durend gesprek met Yilmaz weigerde Çiller dinsdag om zelfs maar naar zijn voorstellen voor een nieuwe regering te luisteren. “Geef de formatie-opdracht zo snel mogelijk aan president Demirel terug”, citeren de Turkse kranten uit de notulen van het gesprek. “Ik beschik over 282 afgevaardigden in het parlement, bij wie de Moederlandpartij zich kan aansluiten”, aldus Çiller.

Bij zijn aftreden als premier, vorige week woensdag, overhandigde Erbakan president Demirel een nieuwe regeringsformule: de Welvaartspartij en de DYP aangevuld met de ultra-rechtse Grote Verenigde Partij (BBP), onder leiding van Çiller. Demirel weigerde aan dit dictaat te voldoen en benoemde Yilmaz vrijdag tot formateur. De opstelling van de president is een duidelijke aanwijzing dat de machtige legertop, de traditionele beschermers van het wereldlijke karakter van Turkije, er alles aan zal doen om de voorkomen dat de politieke islam opnieuw aan de macht komt. De verwachting is dat de nieuwe regering-Yilmaz het 18-punten tellende dictaat ter versterking van het seculiere karakter van Turkije uitvoert dat de militairen in februari aan Erbakan oplegden.