...het reisgedrag

SPAREN VOOR 'Air Miles' is sinds enkele jaren een nationale rage in Nederland geworden. Veel mensen maken er gebruik van en het functioneert naar ieders tevredenheid. Een bevredigend systeem van vervoerskilometers voor studenten stelt het ministerie van Onderwijs telkens voor grote moeilijkheden. De ruzie over de vernieuwing van het contract voor de OV-kaart voor studenten leidde vlak voor het reces tot oplopende politieke spanningen in de coalitie met een hilarische afloop van het Kamerdebat.

De OV-kaart in zijn huidige vorm is jaarlijks duurder dan de eenmalige aanleg van de tunnel onder het groene hart voor de hogesnelheidslijn. Met telkens nieuwe aanpassingen heeft minister Ritzen (Onderwijs) geprobeerd om de kosten van de OV-jaarkaart te beperken. Volgens de wet van de verdelende onrechtvaardigheid is de OV-kaart aan steeds striktere gebruiksregels gebonden. Aangezien de ingeboekte opbrengst van het onderscheid tussen de weekeind- en de weekkaart lelijk tegenviel, zou er nu een verplicht verschil moeten komen tussen kaarten voor uit- en thuiswonende studenten. Budgettaire randvoorwaarden, het recht op bewegingsvrijheid voor studenten en de kleinschaligheid van Nederland kristalliseerden zich plotseling uit in een ruzie over een bedrag van 90 miljoen gulden extra om studenten toch de keuze van hun eigen OV-kaart te laten behouden. Nadat jarenlang bezuinigingen zijn afgewenteld op studenten, staan deze weer in de warme belangstelling van de politiek.

DE OV-KAART kenmerkt zich door een grote mate van bedilzucht: vadertje Ritzen en oom Spoor vertellen de studenten wanneer ze de trein, de tram en de bus moeten nemen. Maar voor ruim een half miljoen studenten valt niet met instrumenten uit de centrale planeconomie te bepalen hoe ze hun reisgedrag moeten inrichten. De beste oplossing is om de OV-kaart zo snel mogelijk in te trekken, studenten een chipkaart te geven met een beperkt aantal gratis reizigerskilometers die ze naar eigen inzicht kunnen gebruiken, met daarnaast een vastrechtkaart. En misschien moet Ritzen overwegen de organisatie uit te besteden aan die club van de Air Miles. Daar weet men ten minste marketing, klantenbinding en de illusie van gratis reizen te combineren.