Herinnering aan Soekarno duikt weer op

JAKARTA, 27 JUNI. Hij is al 27 jaar dood maar nog steeds een zeer invloedrijk man: Soekarno, de eerste president van de republiek Indonesië. De huidige regering, met president Soeharto voorop, ziet het liefste dat hij in vrede rust, maar de herinnering aan hem duikt met een zekere hardnekkigheid steeds weer op. Nu wil de familie van Soekarno weer dat diens overblijfselen worden overgebracht van het verre Blitar, in de zuidoosthoek van Java, naar Bogor, 30 kilometer ten zuiden van Jakarta.

Een van Soekarno's dochters, Soekmawati, verklaarde enige dagen geleden tegenover het dagblad Jayakarta, dat de familie van de oud-president was overeengekomen dat het tijd was om Soekarno te herbegraven op de plek die hij zelf had uitgekozen. Volgens Soekmawati heeft Soekarno in 1964, zes jaar voor zijn dood, gezegd dat hij wilde worden begraven in de tuin van zijn buitenhuis in Batutulis in het district Bogor.

Vandaag reageerden de ministers Moerdiono en Soesilo Soedarman afwijzend op dat idee. Moerdiono zei tegenover de Jakarta Post dat Soeharto voordat Soekarno op 21 juni 1970 werd begraven in Blitar veel mensen heeft geconsulteerd, inclusief de familie. “De regering ziet geen enkele reden om nu van dat besluit terug te komen.” En Soedarman voegde daaraan toe: “Als je van je land houdt, zou je hier niet langer een punt van moeten maken. Laat Soekarno rusten in vrede.”

Het lichaam van Soekarno, die nog steeds immens populair is, werd in 1970 direct naar zijn overlijden overgebracht naar het verre Blitar. Aangenomen werd dat de Nieuwe Orde van Soeharto op die manier wilde voorkomen dat het graf van de oud-president een politiek monument zou worden.

Soeharto heeft zelf in zijn in 1989 verschenen autobiografie verklaard dat hij Bung Karno wel in Bogor had willen begraven maar dat de familie van de oud-president verdeeld was. “Stel dat we het aan het zo grote gezin zouden overlaten, dan zag ik aankomen dat het op niets uitliep. Ik nam dus een besluit op grond van het uitgangspunt dat Bung Karno zijn hele leven zoveel van zijn moeder had gehouden (..) Als hij een verre reis ondernam, waarheen ook, ging hij haar altijd eerst zijn eerbied betuigen en haar gebed om zegen vragen (..) Gezien deze gewoonte van hem, vond ik dat het wàt mooi zou zijn als Bung Karno dicht bij het graf van zijn moeder zou worden begraven in Blitar.”

Soeharto lijkt zo weinig mogelijk aan Soekarno herinnerd te willen worden. Diens nagedachtenis knaagt aan de legitimiteit van zijn presidentschap, zo werd ook onlangs weer duidelijk. Volgens de geschiedschrijving van de Nieuwe Orde heeft Soekarno generaal Soeharto op 11 maart 1966 per brief opgedragen de regering van het land over te nemen. Algemeen is echter het vermoeden dat Soeharto die opdracht in het geheel niet gegeven heeft, of althans niet vrijwillig. De beroemde brief, de Supersemar, is onvindbaar. Dit voorjaar opperde de minister van Onderwijs en Jeugdzaken het idee om aan alle onduidelijkheid een eind te maken op een speciaal congres gewijd aan deze kwestie. Maar enige weken geleden liet Soeharto weten dat het land bij nader inzien geen behoefte heeft aan een dergelijk congres.