'Bloemrijk', jubileumboek van Bloemenveiling; Het hart zit in het midden

Het moest het boek van de toekomst worden - van het jaar 2015, om precies te zijn. De uitgave waarmee de Verenigde Bloemenveiling Aalsmeer (VBA) haar 25-jarig bestaan markeert, moest niet alleen terugkijken, maar juist vooruit. Directeur A.J. Mulder haalde uitgever Peter van Lindonk en het Amsterdamse grafisch ontwerpbureau Lava erbij om iets bijzonders te bedenken. Dat is Bloemrijk geworden, dat weliswaar in een oplage van liefst twintigduizend exemplaren is gemaakt, maar alleen als geschenk is bedoeld en niet in de handel komt.

Voor Lava doet de beperkte verspreiding niets af aan deze droomopdracht. Hans Wolbers, een van de tien medewerkers van het bureau: “We hebben er een jaar lang aan gewerkt, met een goed budget en carte blanche van de opdrachtgever.” Lava staat bekend om zijn wufte vormgeving van het hippe blad BLVD en de disco Roxy, maar maakt ook ingetogener werk voor onder andere Kunst & Bedrijf, Philips en KLM. Op Bloemrijk konden ze zich uitleven. Op de omslag van grijs karton is in vernis een gifgroene gieter met broes afgebeeld; in het karton zijn ronde gaatjes gestanst. Dit is nog maar het begin van het rijgen, knopen, associëren en aaneensmeden van woord, beeld, kleur en vorm dat ruim vijftig grote, dikke bladzijden als een overstelpende stroom doorgaat. De sterkste beelden zijn de associatieve, bijvoorbeeld de pagina met als thema warmte en kou: op de verwarming ligt een bevroren plak bloemkleurige substantie.

De eerste indruk is van een verpletterende wildheid, maar al snel blijkt er een duidelijk systeem en een logische opzet achter te steken. In plaats van nummers hebben de bladzijden bijvoorbeeld jaartallen. Aan de hand daarvan worden in een smalle strook onderaan de pagina's mijlpalen in de bedrijfsgeschiedenis verteld. Die mededelingen dragen soms een verdekte dramatiek in zich: 'Kamerplant verliest opnieuw terrein' (1995) bijvoorbeeld, of de dreiging van mineervlieg, Japanse roest en Botrytis-schimmel in 1984. Rechts onderin die strook zit ook een veilingklok, die gaat lopen als je met je duim heel snel de pagina's voorbij laat glippen.

Wolbers: “Om frisse ideeën op te roepen hebben we alle basisscholen in Aalsmeer gevraagd mee te werken. Bijna tweeduizend kinderen kregen de meest simpele vragen voorgelegd, waar dan de meest wonderlijke antwoorden op kwamen.” Op knalgele pagina's achterin zijn alle deelnemertjes vermeld, die volgens de medaille bovenaan ook allemaal de eerste prijs hebben gekregen. Een van hun vondsten is de Bloem-maak-machine, met intrigerende onderdelen als een stuifmeelzuiger, een zaadbollenoverbrenger en een blad-drijfstang. Ze hebben het Nederlands met nieuwe begrippen verrijkt waar vast nog wel een bestemming voor wordt gevonden.

Eén constante in de 25-jarige geschiedenis van de bloemenveiling is het ruimtegebrek. De kinderen hebben oplossingen bedacht. 'Breek de auto's en de wegen af', vindt een van hen, 'maak er dunne fietspaden van en zet op alles wat geen fietspad is kassen.' Een ander stelt opblaasbare wolken voor: 'Daar kunnen we dan huizen, flats, kantoorgebouwen, wegen en veilingen en nog veel meer bouwen. Daaronder kunnen we kassen en natuurgebied maken. Dan moeten we naar beneden per parachute en weer naar boven via een draagbare trampoline.' De simpelste van de simpele vragen was: wat is een bloem? De antwoorden, in grote sjabloonletters over de pagina's gekalkt, moeten een golf van vertedering en verbazing door de bloemenveiling hebben laten gaan:

'De tuinen staan vol met die dingen.'

'Je ziet ze langs de snelweg.'

'Een steel met een knop eraan (geen knop om op te drukken).'

'Het hart zit in het midden.'