Topman werkgevers doet beroep op overheid en bonden: 'Poldermodel doorzetten'

VNO-NCW-voorzitter Blankert is blij met de beperkte loonsverhogingen in CAO's, maar waarschuwt dat het poldermodel moet worden doorgezet.

Meneer Blankert, u moet een tevreden man zijn. Uit de door VNO-NCW opgestelde evaluatie van het CAO-seizoen 1996-1997 blijkt dat de productie van bedrijven stijgt, terwijl de loonsverhogingen beperkt blijven. Mooier kan een werkgever het zich toch niet wensen?

Drs. J.C. Blankert, voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO-NCW lacht en zucht tegelijkertijd. “Ja, dat is inderdaad het probleem waar we nu mee zitten. Als wij nu met waarschuwingen komen, dreigt het gevaar dat mensen gaan zeggen 'daar heb je die werkgevers weer'.

“En toch zijn die waarschuwingen nodig. Want het gaat inderdaad heel goed in Nederland, maar dat moet dan ook wel zo blijven. Ik wil niet zeggen dat het nu buigen of barsten is voor het poldermodel, maar we zitten nu wel op het punt dat wij - overheid en sociale partners - de guts moeten hebben om dat model door te zetten. Dat betekent dat de overheid ook in de komende kabinetsperiode door moet gaan met lastenverlichting en dat vakbonden en werkgevers vast moeten houden aan de matiging van de loonkosten. Die twee ontwikkelingen, samen met de trend naar meer flexibiliteit, maatwerk en marktwerking, hebben immers tot het succes van het poldermodel geleid.”

Het is mooi om te zeggen dat de sociale partners de loonkosten moeten blijven matigen, maar dat is een wens die toch vooral op het bord van de vakbeweging terechtkomt. Wat is de bijdrage van de werkgevers?

“Werkgevers zullen meer moeten investeren in hun werknemers, door middel van scholing, door het opzetten van een beleid om de employability van werknemers te vergroten, door te zorgen dat mensen beter inzetbaar blijven, binnen of buiten het bedrijf. Er wordt steeds meer van ondernemers geeist dat ze op dat gebied inspanningen verrichten. Een werkgever die niets doet, heeft een lastig verhaal uit te leggen.”

Maar is het ook voor werkgevers niet erg verleidelijk om de komende jaren snel in te stemmen met hogere lonen? Economisch gaat het prima, dus waarom zou zo'n werkgever zich vrijwillig allerlei lastige regelingen op de hals halen. Gooi de lonen 3 of 4 procent omhoog, dan zijn de CAO-onderhandelingen lekker snel afgerond en is iedereen tevreden.

“Ja, natuurlijk hoor je die geluiden ook bij werkgevers. En dat is ook begrijpelijk. Wij zeggen alleen tegen onze leden: Als je iets leuks wilt doen voor je mensen, beloon ze dan op een andere manier. Doe het niet via een collectieve loonsverhoging voor het hele bedrijf. Daar gaat geen enkele prikkel van uit, maar zorgt wel voor een structurele verhoging van de loonkosten. Dan kan een bedrijf beter kijken naar een vorm van winstafhankelijke beloning bijvoorbeeld. Dat levert wel een positieve prikkel op en is een veel flexibeler regeling.”

In de CAO-evaluatie die uw organisatie heeft opgesteld, wordt gerefereerd aan de kraptes die op diverse plekken van de arbeidsmarkt ontstaan. De laatste jaren hebben vrijwel alle werkgevers een beleid gevoerd om de banden tussen werknemers en bedrijf minder strak te maken. Komen werkgevers nu niet voor het probleem dat - juist nu ze de mensen weer nodig hebben - die werknemers zelf besluiten over te stappen naar een andere organisatie?

“Nee, dat geloof ik niet. Ik ben niet bang dat de banden tussen werkgever en werknemer te los worden. Natuurlijk hebben veel bedrijven de afgelopen jaren gebruik gemaakt van flexibele arbeidskrachten. Maar ook daarin ontstaat vanzelf weer een nieuw evenwicht.”

Om het succes van het poldermodel vast te houden, moet de overheid volgens u het beleid van lastenverlichting voortzetten. Moet een nieuw kabinet ook doorgaan met de hervorming van het stelsel van sociale zekerheid of is dat stelsel nu wel goed zo?

“Met die hervorming zijn we zeker nog niet klaar, althans niet wat VNO-NCW betreft. Al is het alleen maar omdat er in de huidige WAO- en WW-regelingen nog elementen zitten die het moeilijk maken om oudere werknemers langer aan het werk te houden, terwijl we dat nu juist willen. Er zijn in Nederland meer dan twee miljoen mensen met een uitkering. Dan kan het toch niet waar zijn dat de discussie over de sociale zekerheid voorbij is?

Wordt 1998 voor de werkgevers net zo'n mooi jaar als 1997 tot nu toe is?

“Alle tekenen wijzen die kant op. Maar dan moet iedereen wel z'n best blijven doen. Overheid en sociale partners. We kunnen nu wel een jaar gaan feesten, maar dan moeten we daarvoor weer zeven jaar lang de rekening betalen.”