Stroomloos

STROOM IS IN de moderne economie en in het persoonlijke leven van burgers zo essentieel dat een storing zoals van afgelopen maandag desastreuze maatschappelijke gevolgen teweegbrengt. Een stroomonderbreking van enkele uren legde de treinenloop vanuit Utrecht lam, het telefoon- en dataverkeer werd onderbroken en talloze bedrijven en winkels konden zelfs hun elektrische deuren niet meer openen.

In flatgebouwen kwamen mensen in de lift vast te zitten, werknemers konden hun bestemming niet bereiken en als ze nog op tijd waren, werkten hun computers niet.

Al met al is de schade enorm, maar wat ontbreekt is een vergoedingsregeling voor bedrijven. Sommige instellingen en grote ondernemingen nemen het zekere voor het onzekere door noodaggregaten te installeren; voor kleinere bedrijven is dat uit kostenoverwegingen meestal onhaalbaar. En van een kwetsbare grootverbruiker als de Nederlandse Spoorwegen kan moeilijk worden verwacht dat zij zo'n noodvoorziening voor het hele net treffen.

Lang heeft de elektriciteitssector zichzelf op de borst geklopt met loftuitingen over een uiterst betrouwbare voorziening tegen bijna de laagste prijzen in West-Europa. Maar de laatste jaren kwamen vaker lokale storingen voor die een stevige waarschuwing betekenden voor de energiebedrijven.

DE STROOMCRISIS van maandag is een smet op het blazoen van vooral de productiebedrijven, die in snel tempo veranderen van nutsbedrijven onder de vleugels van de overheid naar marktgeoriënteerde ondernemingen. Hun monopoliepositie verdwijnt door de liberalisatie die vanuit Brussel wordt gestimuleerd. Op afstand blijft de minister van Economische Zaken verantwoordelijk voor een deugdelijke uitvoering van de Elektriciteitswet. Dat is maar goed ook.

Vooral de Samenwerkende Elektriciteits Productiebedrijven (SEP), die een centrale rol spelen bij de coördinatie en het aansturen van de grote centrales in Nederland, zullen zich ernstig moeten beraden. In de SEP-scenario's kwam de reeks technische problemen van maandagochtend niet voor. De vraag is hoe dat kan. Ook de SEP werkt met moderne computersystemen die moeten waarschuwen voor alle eventualiteiten. Met de simpele constatering dat zo'n serie storingen uitzonderlijk is, worden de experts in Arnhem niet vrijgepleit.

Het onderzoek dat de vijf betrokken elektriciteitsbedrijven nu uitvoeren, moet duidelijk maken waar de tekortkoming zit. Het uitvallen van een grote kolencentrale in Nijmegen, vorige week dinsdag, had de SEP tot grotere behoedzaamheid en het inschakelen van meer noodvoorzieningen moeten aansporen. Toen maandagochtend om negen uur een eenheid van de centrale Merwedekanaal in Utrecht uitviel en vervolgens ook de Flevocentrale het liet afweten, had direct extra vermogen moeten klaar staan om het tekort op te vangen. De kwaliteit van de stroomvoorziening hangt af van de zwakste schakel: de eventualiteiten.