'Dankbaarheid stroomde door mij heen'

De gloriejaren zijn voorbij, maar Droste bestaat nog steeds. Met een expositie wordt het eeuwfeest van de firma herdacht.

Van flik tot choco-stick; honderd jaar chocolade aan het Spaarne, Historisch Museum Zuid-Kennemerland, Groot Heiligland 47, Haarlem. T/m 2 nov. Di-za 12-17u, zo 13-17u. Tel. 023-5422427. Toegang gratis.

Flikken die knappen tussen je tanden, een parmantig mannetje met een chocoladepastille als lijfje en een cacaobus met een in het oneindige herhaalde verpleegster die op een dienblad een bus met haar eigen afbeelding draagt. Dat zijn beelden die horen bij Droste. Hoewel de gloriejaren voorbij zijn, bestaat de firma nog steeds; honderd jaar zelfs en dat jubileum is aanleiding tot de tentoonstelling Van flik tot choco-stick; honderd jaar chocolade aan het Spaarne in het Historisch Museum Zuid-Kennemerland in Haarlem.

De expositie geeft aan de hand van foto's, reclamemateriaal, archiefstukken en een bedrijfsfilm uit 1930 een overzicht van de geschiedenis van het bedrijf, het productieproces en de arbeidsomstandigheden. De ingrediënten van de beroemde flikken worden onthuld aan de hand van een aantekenboekje van een vroegere bedrijfsleider. Cacaoboter, vanille, melisse en drie soorten cacaobonen komen er aan te pas, zo blijkt.

De aartsvader van het bedrijf, G.J. Droste sr. (1836-1923), was een Haarlemse banketbakker en traiteur. Hij richtte voor zijn zoons in de Grote Houtstraat een bedrijfje op voor chocoladepastilles, tot verdriet van de omwonenden die dag en nacht in de zoetige walmen zaten. In 1897 verhuisde het bedrijf naar een terrein aan het Spaarne. “Toen begon de grote gemechaniseerde productie”, vertelt conservator Floris Mulder, terwijl vanaf een wand van het museum de geschilderde G.J. Droste jr. zelfverzekerd toekijkt. Hij, 'de chocoprins', bouwde in de jaren '20 het familiebedrijfje uit tot een industriële onderneming. Trots prijkt op een foto een rijtje historische automobielen: het eerste wagenpark voor de vertegenwoordigers.

Behalve de flikken maakte de firma ook cacao, bonbons en honderden andere chocoladewaren. In de vitrines zijn violen, strijkstokken, trompetjes, asperges, zelfs geweertjes en kruisbogen van chocola te zien die hun weg vonden naar de vooroorlogse chocoladeliefhebber. Maar het bekendst zijn toch de flikken, die vaak in fraaie dozen werden verpakt. Cabaretier Wim Kan was er een liefhebber van, zo blijkt uit een dankbrief die hij schreef toen de directie hem een doos had laten bezorgen. “De verrassing was werkelijk groot!”, schrijft Kan. “Ik ben al jarenlang dol op Droste. Eerst dacht ik dat Peugeot mij een reservewiel cadeau deed. Maar toen herkende ik de rode Drostedoos en dankbaarheid stroomde door mij heen.”

Droste was jarenlang een van de grootste werkgevers van Haarlem. Maar na 1970, met de opkomst van de Marsen, Nutsen en Milkyways, ging het bergafwaarts. Mulder: “Ze zaten met de wet van de remmende voorsprong. Ze hebben lang voortgeborduurd op een succesvol stramien, maar hebben daardoor de nieuwste technologische ontwikkelingen gemist.” Er volgden een overname door Van Nelle en fusies met onder meer Rademakers van de Haagse hopjes. Wat nog over is van Droste zit nu samen met Venz (hagelslag) in Vaassen. In het vroegere bedrijfje in de Houtstraat verkoopt McDonald's nu zijn hamburgers. Het oudste gebouw van de fabriek aan het Spaarne wordt vrijwel zeker rijksmonument en dus gespaard voor sloop. Maar met de chocoladewalm boven Haarlem is het voorgoed gedaan.