'Met verplichte verzekering meer keuzevrijheid'

Volgens de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) moeten ziektekosten worden verzekerd door middel van een verplichte basisverzekering.

Dat is de enige manier om de toegang tot de zorg voor iedereen gelijk te houden, zegt prof. dr. L.J. Gunning-Schepers onder wiens leiding het advies is uitgebracht.

LEIDEN, 25 JUNI. Wat is de beste methode om de gezondheidszorg ook in de toekomst voor iedereen toegankelijk te houden? Minister Borst (Volksgezondheid) voelt er het meest voor het zorgpakket van ziekfondsverzekeringen en de particuliere polissen geleidelijk naar elkaar toe te laten groeien. Zo moet gezondheidszorg uiteindelijk voor alle verzekerden gelijk zijn.

Nee, zegt nu de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), de weg van Borst loopt uiteindelijk dood. “Een gelijke toegang tot de zorg kan het best worden gewaarborgd door een verplichte algemene basisverzekering”, concludeert prof. dr. L.J. Gunning-Schepers, hoogleraar sociale geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is lid van de WRR en voorzitter van de interne projectgroep die namens de raad een rapport heeft opgesteld onder de titel Volksgezondheidszorg, waarin gepleit wordt voor een collectieve ziektekostenverzekering.

Borst is niet onder indruk van het rapport. “Het lijkt me niet verstandig het stelsel weer helemaal om te gooien. Het is politiek niet haalbaar”, liet de minister al weten voordat het advies officieel was gepresenteerd. “Ach”, zegt Gunning-Schepers, “wij geven een lange-termijnvisie op de volksgezondheid.”

U gaat er evenals minister Borst vanuit dat de toegankelijkheid tot de zorg gewaarborgd moet blijven voor alle burgers. Maar in het huidige systeem van ziekenfondsverzekerden en particulier verzekerden maakt toch ook iedereen op dezelfde manier aanspraak op de gezondheidszorg?

“Het huidige beleid, waarin de particuliere verzekeraars en de ziekenfondsen naar elkaar toe moeten groeien en dus ongeveer het zelfde pakket aan zorg aanbieden, klinkt in theorie aardig, maar er zitten risico's aan. De vergrijzing neemt sterk toe, terwijl de groei van de bevolking afvlakt. Daarnaast stijgen de kosten van de zorg, omdat er medisch steeds meer mogelijk is. Dat betekent dat het draagvlak voor de premie verandert. De verleiding voor verzekeraars om te gaan selecteren op leeftijd en op gezonde en ongezonde mensen wordt zo ontzettend groot, dat een particulier verzekeraar wel gek moet zijn als hij daar niet aan meedoet. Bij de particuliere verzekeringen is het nu nog steeds zo dat mensen boven een bepaalde leeftijd niet meer van verzekeraar kunnen wisselen.”

Hoe zal de ziektekostenverzekering er naar uw mening uit moeten zien om te voorkomen dat verzekeraars gaan selecteren op gezondheidsrisico's?

“Je moet eerst duidelijk maken welk deel van de gezondheidszorg je voor iedereen toegankelijk wilt houden. De afgelopen jaren zijn een aantal vormen van niet-medische zorg onder het volksgezondheidsbeleid gekomen. Bijvoorbeeld de ouderenzorg: er zijn oudere mensen die hulp nodig hebben om zelfstandig te kunnen blijven. Heel belangrijk, maar ze zijn niet ziek. Waarom zouden we dat dan medicaliseren door dat als de taak van artsen en verpleegkundigen te zien? De overheid moet eerst vaststellen voor welke zorg ze verantwoordelijk wil zijn. Je moet niet zeggen: wat gooi ik uit het zorgpakket, maar: wat stop ik erin. Pas als zodoende de verantwoordelijkheid voor de zorg is afgebakend, kun je een stelsel ontwerpen. En de premie voor dat stelsel mag niet zo hoog worden dat mensen die niet zelf kunnen betalen. Om er zorg voor te dragen dat risicogroepen zoals ouderen en chronisch zieken gelijkmatig over de verzekeraars zijn verspreid, kun je daarom het beste een verplichte algemene basisverzekering instellen.”

Wat zijn de voordelen voor de patiënt als er een algemene basisverzekering zou worden ingesteld?

“Verzekeraars zullen worden gedwongen om een goede kwaliteit te bieden, omdat anders verzekerden zullen overstappen. Als mijn verzekeraar mij ontzettend lang laat wachten kan ik volgend jaar zeggen: 'Bekijk het maar, ik ga naar de concurrent'. Daar krijg ik een betere service en dan wordt mijn premiegeld door de overheid van de ene verzekeraar naar de andere overgeheveld. Dat is heel belangrijk, want daarmee vergroot je in feite de keuzevrijheid van het individu. Dat geldt met name voor ouderen en chronisch zieken: zij moeten altijd gewaarborgd zijn van goede zorg.”

Minister Borst heeft al op voorhand laten weten dat een basisverzekering volgens haar politiek niet haalbaar is. Het plan-Simons, waarin ook voor een dergelijk stelsel werd gepleit, is immers ook voortijdig ten grave gedragen.

“Bij het plan-Simons had men de illusie dat slechts de invoering van een ander stelsel de oplossing zou kunnen bieden. Als je alles vanuit een volksverzekering zou vergoeden zou de toegankelijkheid gewaarborgd en zijn en zouden doelmatigheidswinsten vanzelf komen. Daarbij werd voorbij gegaan aan het feit dat de overheid eerst duidelijk moet stellen waarvoor ze collectieve verantwoordelijkheid wil nemen. De discussie is andersom gevoerd. Dat Borst een basisverzekering niet ziet zitten is logisch in haar positie. Veel van de rapporten die de WRR maakt worden verguisd nadat ze zijn uitgekomen. En vervolgens vijf jaar later komt men er op terug.”