Huis stemt tegen sancties; VS: handel met China niet belasten

WASHINGTON, 24 JUNI. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft er gisteren mee ingestemd om de handelsbetrekkingen met China niet met sancties te belasten.

Hoewel politici van beide partijen er de afgelopen maanden krachtig op hadden aangedrongen om China te straffen voor de schendingen van mensenrechten in dat land, steunde gisteren toch een ruime meerderheid van de Afgevaardigden president Clintons beleid om China ook dit jaar weer de status van 'meest begunstigde handelsnatie' te verstrekken. De meeste handelspartners van de VS genieten die status en de daaraan verbonden lage invoertarieven.

President Clinton heeft de uitkomst van de stemming toegejuicht. Zijn veiligheidsadviseur Samuel 'Sandy' Berger leidde er een nationale consensus uit af om de samenwerking met China voort te zetten, ook al bestaan er meningsverschillen met dat land.

Sinds het bloedbad van het Plein van de Hemelse Vrede, in 1989, is het debat over China's handelsstatus in de VS een jaarlijks ritueel geworden. Dit jaar was de oppositie extra sterk, omdat traditionele activisten voor de mensenrechten zowel steun hadden van de vakbonden (die vrezen dat import van Chinese produkten ten koste gaat van Amerikaanse banen), als van groepen conservatieve christenen, die de vervolging van hun geloofsgenoten in China aan de kaak stelden. Aanwijzingen dat China geprobeerd heeft om de uitkomst van de Amerikaanse verkiezingen te beïnvloeden, maakten het debat ook heviger dan in andere jaren.

Ook de voorstanders van de zogeheten MFN-status (most-favored-nation) vormden een krachtige coalitie. Het bedrijfsleven speelde zoals altijd een belangrijke rol in de lobby. Maar deze keer, aan de vooravond van de overdracht van Hongkong aan China, legden ook democratische activisten uit Hongkong die pleitten voor voortzetting van de normale handelsrelaties tussen de VS en China, gewicht in de schaal. Maandag sloten de oud-presidenten Ford, Carter en Bush, zes voormalige ministers van Buitenlandse Zaken en tien voormalige ministers van Defensie, zich in brieven daarbij aan. Bush schreef dat hij ervan overtuigd is “dat onze mogelijkheden om China in de juiste richting te sturen drastisch beperkt worden, als wij het land de MFN-status zouden onthouden of er bepaalde voorwaarden aan zouden verbinden.” De uitkomst van de stemming in het Huis was een overwinning voor president Clinton. Omdat het voorstel om de MFN-status op te schorten het niet haalde, komt de zaak niet eens in de Senaat. De stemverhoudingen (259 voor voortzetting van de normale betrekkingen, 173 voor opschorting) geven aan dat het verzet in het Congres tegen zaken doen met China is gegroeid. Vorig jaar wisten de voorstanders van handel met China nog 286 stemmen te krijgen, tegen 141 van de aanhangers van sancties.

Beide partijen waren verdeeld over de kwestie. Republikeinen die banden met het grote bedrijfsleven hebben stemden over het algemeen voor verlenging van de normale betrekkingen, evenals de voorstanders van een vrije markt. Maar partijgenoten die dichter bij de conservatief christelijke groepen staan spraken over de morele verplichting om kritiek op het Chinese regime te laten blijken.

De meeste Democraten steunden president Clintons politiek. Maar de leider van de Democratische minderheid in het Huis van Afgevaardigden, Dick Gephart, voerde al weken campagne om China te straffen met intrekking van MFN. Gephart loopt zich al warm voor de presidentsverkiezingen van 2000 en hij laat weinig kansen voorbij gaan om zich te onderscheiden van het Witte Huis en zijn mogelijke rivaal - vice-president Al Gore.