Duiker en filmer Cousteau dood

ROTTERDAM, 25 JUNI. De Franse duiker en filmer Jacques-Yves Cousteau is vanmorgen overleden. 'Hij is toegetreden tot de Wereld van de Stilte', aldus de bekendmaking van zijn familie en vrienden, een verwijzing naar een van zijn bekendste films. Cousteau, die wel de beroemdste Fransman is genoemd, vierde eerder deze maand zijn 87ste verjaardag.

Cousteau werd wereldberoemd met natuurfilms die hij opnam tijdens zijn reizen met de omgebouwde mijnenveger Calypso. De bioscoopfilms en tv-documentaires (met bijbehorende boeken) vormden voor het publiek een invloedrijk venster op het leven in zeeën en oceanen.

Cousteau, die aanvankelijk piloot wilde worden, was (met Emile Gagnan) de uitvinder van de aqualong: de nu alom gebruikte ademhalingsapparatuur met flessen samengeperste lucht die de duiker op de rug kan meenemen. Deze vondst uit 1943 betekende een revolutie in het onderwaterduiken. Cousteau verrichtte verder belangrijk onderzoek op het gebied van langdurig verblijf op grote dieptes. De marine-officier Cousteau was samen met zijn crew altijd duidelijk aanwezig in zijn films.

Pagina 4: Duiker is een soort engel

De films van Cousteau waren niet alleen populair omdat zij direct inzicht gaven in het 'onbekende continent' van de zeebodem, maar ook omdat de kijker als het ware met capitaine de corvette Cousteau - met de scherpe neus, bril en haast onafscheidelijke rode muts - en diens vrienden meeging op avontuur. De bioscoopfilms wonnen vele prijzen: Le Monde du silence kreeg in 1956 de Gouden Palm in Cannes, Le Poisson rouge (1959) en Le Monde sans soleil (1964) wonnen Oscars. “Waarom ik van de zee houd is niet uit te leggen, het is iets fysieks”, zei hij onlangs in een interview. “Als je duikt, ga je je een engel voelen. Je bent bevrijd van je gewicht.” Een zware klap in Cousteau's persoonlijke leven was het dood van zijn zoon Philippe, in 1979 bij een ongeluk met een watervliegtuig. Philippe was Jacques-Yves' beoogde opvolger.

Cousteau was onder meer directeur van het Oceanografisch Museum van 1957 tot 1988. In de VS richtte hij in 1970 de Cousteau Society op, ter stimulering van de studie van de wereld onder water. Sinds 1988 had hij zitting in de Académie Française. Hij zette zich in voor natuurbescherming. “Het gaat niet alleen om vervuiling. Het grootste probleem is de mechanische verwoesting: de toeristische ontwikkeling van de kustgebieden en de industriële visserij”, zei hij.