VS wachten op daden Israel en Palestijnen

De VS stellen zich zeer terughoudend op in het vredesproces in het Midden-Oosten. Tot de partijen bereid zijn pijnlijke beslissingen te nemen.

TEL AVIV, 24 JUNI. Op het State Department is woedend gereageerd op

zowel de publicatie als de inhoud van een diplomatiek verslag van het onderhoud tussen minister Madeleine Albright en de Israelische ambassadeur, Eliayahu Ben Elissar. Albright heeft gesuggereerd dat ze Ben Elissar niet meer wil zien. Delen van het vertrouwelijke diplomatieke telegram dat Ben Elissar 10 juni naar Jeruzalem stuurde, lekten gisteren in de krant Yediot Ahronot uit.

Ben Elissar probeerde in het gesprek Albright ervan te overtuigen dat Israel geen nieuwe nederzettingen bouwt noch bestaande uitbreidt. Maar het bleek gisteren dat hij het niet zo nauw neemt met de waarheid: “Albright wierp een schuine blik op me (nadat Ben Elissar de bouw in nederzettingen had ontkend) en lachte alsof ze wilde zeggen : 'echt waar?'. “Ik nam wat terug van mijn ondubbelzinnige verklaring en voegde

eraan toe: 'bijna niet' (gebouwd)”. In zijn telegram schrijft de ambassadeur: “In werkelijkheid weet ik niet hoeveel we bouwen en uitbreiden.”

Ben Elissar schrijft dat hij probeerde uit te vinden of Albright plannen

heeft naar het Midden-Oosten te komen. De Amerikaanse minister heeft deze week echter nog eens nadrukkelijk duidelijk gemaakt het Midden-Oosten te mijden totdat de partijen bereid zijn de noodzakelijke “pijnlijke beslissingen te nemen” om uit de diepe impasse in het vredesproces te komen. Zij voelt niets voor de uitputtende pendeldiplomatie van haar voorganger, Warren Christopher. De huidige Egyptische bemiddelingspoging tussen Jeruzalem en Gaza is volgens goed ingevoerde Westerse diplomaten intussen niet veel meer dan kunstmatige beademing van het vredesproces. Resultaten worden er niet van verwacht.

Is een nieuwe explosie noodzakelijk voordat in Jeruzalem en Gaza de beslissingen worden genomen die Washington van beide partijen verlangt? Is geweld vereist in deze regio om vrede te kunnen sluiten? Deze vragen worden dagelijks in het weer onzekere Midden-Oosten gesteld. De terughoudendheid van president Clinton in het Midden-Oosten, na de Amerikaanse diplomatieke euforie in zijn eerste ambtsperiode, heeft een destabiliserend effect op de situatie. De anti-Palestijnse en zelfs anti-Egyptische opstelling in het Congres versterkt dat nog. De Palestijnen zien de hand van de invloedrijke pro-Israelische lobby AIPAC

in het recente besluit van het Congres om de Amerikaanse ambassade uit Tel Aviv naar de hoofdstad Jeruzalem te verplaatsen. Deze beslissing was

voor de Palestijnen zout op de wond die Netanyahu had geopend met de bouw van een joodse woonwijk bij Har Homa in Jeruzalem. De onlusten in Hebron werden mede door dit Amerikaanse besluit aangewakkerd. “De slag om Jeruzalem”, schreeuwden de Palestijnen die stenen en brandbommen naar de Israelische soldaten slingerden.

Een voorstel van een Senaatscommissie om een einde te maken aan de automatische Amerikaanse dollarhulp (2,1 miljard dollar voor militaire en civiele doeleinden) aan Egypte zal ook niet bijdragen tot een gezondere sfeer tussen Jeruzalem en Kairo. Als argument voeren de voorstanders aan dat Egypte op de vingers moet worden getikt wegens zijn

negatieve rol in het vredesproces. Jeruzalem heeft Kairo er verscheidene

keren van beschuldigd Arafat ervan te weerhouden concessies te doen om het vredesproces weer in beweging te krijgen.

Netanayhu reikt via zijn talrijke en invloedrijke relaties in Washington

via AIPAC tot diep in de Amerikaanse binnenlandse politiek. De Israelische leider gebruikt deze invloed om het Congres op zijn politieke lijn te krijgen. Nieuw is dat niet. De pro-Israelische lobby heeft in het verleden vrijwel iedere Israelische politiek door dik en dun in Washington verdedigd. Er braken moeilijke tijden voor deze lobby aan toen premier Yitzhak Rabin het stuur omgooide en de PLO als gesprekspartner erkende. Tot dan kregen Amerikaanse politici die het waagden een toenadering tussen Israel en de PLO te bepleiten de AIPAC-lobby over zich heen.

De Amerikaanse onderminister voor het Midden-Oosten, David Welch, heeft vorige week duidelijk afstand genomen van de initiatieven in het Congres

die het vredesproces kunnen schaden. “Het is ons krachtige geloof dat dergelijke initiatieven het vredesproces ondermijnen”, zei hij. President Clinton heeft het recht van veto om zijn buitenlands beleid tegen inmenging van het Congres te beschermen. De schade is echter al aangericht. In de Palestijnse steden worden weer Israelische én Amerikaanse vlaggen verbrand.